Yoyo sendromu nedir? Yoyo sendromuna neden olan faktörler

(0 oy) 0/5 220
Yorum Yaz


Sevgili okurlar çeşitli diyet yöntemleri uygulayıp kilo veremiyor musunuz? Bunun nedeni yoyo sendromu – etkisi olabilir. Bu yazımızda sizlere Yoyo sendromu nedir? Yoyo sendromuna neden olan faktörler  ve tedavi yöntemini anlatmaya çalışacağız.

 

Yoyo sendromu nedir?

Yoyo sendromu ya da Yo-yo Etkisi olarak bilinen durum, kişinin sürekli bir kilo alıp-verme döngüsü içinde olması ile tanımlanır. Bu isim, Yale Üniversitesi doktoru Dr. Kelly D. Brownell tarafından, yo-yo oyuncağının aşağı yukarı hareketi baz alınarak türetilmiştir. Yo- sendromu yaşayan kişiler kilo vermekte zorlanmamakta, ancak bu kiloyu korumakta güçlük çekmektedirler. Genel olarak kilo verme amaçlı diyet yapan kişilerin sadece % 5’i verdikleri kiloyu koruyabilmektedirler. Verdikleri kiloyu ya da daha fazlasını geri alan ve sonrasında tekrar ağırlık kaybetmeye çalışan insanlar bir kısır döngüye girer. Bir noktada ise vücut artık kilo vermeye direnç gösterir ve bu noktada kalır. Ağırlık kaybeden kişide kuvvetli yeme isteği ve takiben önlenemeyen geri dönüşler olmaktadır. Bunun nedeni henüz kesin olarak açıklanmamakla beraber, homeostatik regülasyon sistemi ile psikolojik faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir

Yo-yo Sendromuna Neden Olan Faktörler

Yoyo sendromuna neden olan faktörler çok çeşitlidir. Kişinin fiziksel özellikleri, daha önce uyguladığı ağırlık kaybı yöntemleri ve psikolojik durumu bu etkinin ortaya çıkmasında ana nedenlerdir. % 10 ağırlık kaybı sonucunda, kişilerin yüksek kalorili besinlere daha yüksek tepki verdiği görülmüştür. Bu olay ‘’Aç Beyin’’ olarak tanımlanmıştır. Bu teoriye göre ağırlığının %10’unu kaybeden birey, hala obez bile olsa, beyin kıtlığa girdiğini varsayarak, vücudu yağ depolamaya yöneltir. Bu sayede açlık artar, beyin sürekli besin bulmakla meşgul olmaya başlar.

1- Fiziksel Nedenler:

Obeziteye neden olan fiziksel nedenler, yo-yo sendromu için de risk faktörüdür. Bunlar yaş, cinsiyet, sağlık durumu, fiziksel aktivite olarak sıralanabilir. Genel olarak kadınlarda, orta yaş üzeri sedanter insanlarda ağırlık artışı daha sık görülür. Ayrıca endokronolojik ve gastrolojik sorun yaşayan kişilerde kilo artışı daha fazla olmaktadır.

2- Daha Önce Uygulanan Yanlış Ağırlık Kaybı – Diyet Yöntemleri

Sadece ağırlık kaybetme uygulanan, bireye özgü olmayan, olumlu beslenme alışkanlıkları kazandırmayan ve hızlı kilo verdiren tüm uygulamalar yoyo sendromuna neden olabilir.

  • Bilinçsiz Zayıflama ilaçları kullanımı
  • Kişiye özgü olmayan hazır diyetlerin yapılması
  • Kendi sosyal yaşamına uymayan diyetleri kilo verme pahasına devam ettirme
  • Bilinçsiz diüretik kullanma
  • Diyet kampları ve sonrasında aynı sıklıkta yapılamayan egzersiz
  • Sık aralıklarla diyet uygulama
  • Düşük kalorili (hipokalorik) diyet sonrasında oluşan yeme atakları vb

Kişi ağırlık kaybı için uyguladığı yöntemden ilk olarak haz alır ve bir süre devam ettirir. Ancak, zaman içerisinde, kendine uygun olmayan ya da alışkanlık kazanmadan uyguladığı yöntemden sıkılır ya da uygulayamaz hale gelir. Eski beslenme ve fiziksel aktivite davranışlarına geri döner, bu duruma başarısız olmanın verdiği psikolojik durum da eklenir. Böyle bir durumda besin alımı artan ve hareketi azalan kişi, tekrar hızla kilo almaya başlar. Ağırlık kaybı ve kazanımı devam ettikçe, vücut yağ-kas oranı bozulur. Her ağırlık kaybında kas dokusu bir miktar daha azalır ve yağ dokusu kas dokusuna oranla artar. Bu durum bazal metabolizma hızını da azaltarak ağırlık artışını kolaylaştırır, her denemede başarının biraz daha azalmasına neden olur.

3- Diyet Kısıtlamaları

Diyet kısıtlamaları, iki türlü olabilir. Kaloride kısıtlamalar ve besin türünde kısıtlamalar. Diyeti kısıtlanan kişiler kısıtlanmayanlara oranla yüksek kalorili besinlere karşı daha büyük bir istek duyarlar. Kendilerini kontrol etmeleri daha zor olur. Özellikle endüstrileşmenin fazla olduğu ülkelerde hazır besine ulaşım kolaydır, hatta insanlar kalorisi yüksek olan bu gıdalarla adeta kuşatılmıştır. Bu ortam kısıtlama yapmış olan kişilere bir tuzak niteliği taşır. Hayır demeleri gittikçe zorlaşır. Bu da sık diyet yapan kişilerde hızlı ağırlık kaybı ardından hızlı ağırlık geri kazanımını açıklar.

Yoyo sendromu tedavisi

Yo-yo sendromunu müteakip yapılacak diyetin başarısı, daha önce diyet yapmamış kişilere uygulanan diyet programı ile kıyaslandığında daha zordur. Bunlara uygulanacak diyet programının ilk amacı, vücut ağırlığını amaçlanan seviyeye indirmek, kişinin gıda ihtiyaçlarını yeterli ve dengeli miktarda karşılamak, doğru olmayan beslenme alışkanlıklarını kaldırmak, devamlı surette kilo kontrolünü sağlamak ve yapılan diyet programını bir hayat tarzı durumuna getirmektir. Programın sonrasında ise elde edilen ideal ağırlığı sürekli kılabilmek adına en az bir sene aynı kilo değerinin korunması gerekir. (N.Burcu Mims-YLT)