Türk mutfağında hamsi ve hamsi yemekleri

(0 oy) 0/5 17
Yorum Yaz


Balıklar diğer etlerle kıyaslandığında, bağ dokusunun zayıf olması nedeni ile daha kısa sürede pişirilmektedir. Türk mutfağında hamsi ve hamsi yemekleri özgün olmasının yanı sıra çok geniş olarak da yer almaktadır. Hamsi çorbasından tatlısına kadar kullanılan önemli bir besin kaynağıdır. Dolayısıyla Hamsi yemekleri denildiğinde azımsanmayacak bir gastronomik unsurdan bahsetmiş oluruz.

Hamsi çorbaları

Çorbalar sağlık açısından faydalı bir yemek türüdür ve mide öz sularını harekete geçirirler. Farsça tuzlu şey anlamına gelen ‘şur’ ile aş anlamına gelen ‘aba’nın birleşmesinden meydana gelmiştir. Birçok toplumda farklı öğünlerde farklı amaç (karın doyurmak, ana yemek, sindirimi kolaylaştırmak vb.) olarak tüketilir. Türk mutfak menülerinde başlangıç olarak yer alır ve üç ana öğünde de tüketmek mümkündür. Birçok çorba çeşidi vardır. İçerisine konulan gıdalara göre çeşitleri değişkenlik göstermektedir. Balıklarla ve balık çeşitlerinden de çorba yapmak mümkündür. Hamsinin de farklı tariflerde birçok çeşit çorbası yapılır. Fakat genel olarak hamsi kılçıklarından temizlenip su ile beraber haşlanır aynı suya sebzeler ilave edilir. Ayrı yerde terbiye yapılır ve haşlanan karışıma ilave edilir. Baharatlar ile servis edilir.

Hamsi yemekleri

Ana yemekler öğünün ana besin ihtiyacını karşılayan yemeklerdir. Genel olarak günlük protein ihtiyacını karşılamak için et ürünleri ana yemek olarak servis edilir. Balık ürünleri de ana yemek olarak verilebilir. Bunun yanında işleniş bakımından da farklı yemekleri ana yemek olarak vermek mümkündür. Hamsi balığının da hamsi köftesi, hamsi tava, hamsi buğulama, hamsi ızgara, hamsi mücver, hamsi kuşu, hamsi diblesi, hamsi haşlaması, hamsi içli tavası, hamsi kağıt kebabı vb. birçok hamsi yemekleri yapılmaktadır.

Hamsi tava, hamsi balığının mısır unuyla karıştırılıp az yağ ile kızgın tavaya dizip önlü arkalı kızartılması ile yapılan bir yemektir. Hamsi kızartma ise mısır ununa bulanmış hamsinin derin yağa atılıp kızartılıp ekmek arasında servisi yapılan bir yemek çeşididir.

Kıyma haline getirilip çeşitli yeşillik ve soğanla yoğurulup köfte halini verdikten sonra hamsinin köftesini yapmak mümkündür.

Fırın tepsisine ya da derin tava da soğan domates hafif limon ile beraber hafif de su ya da tatlandırıcı sıvı koyarak kendi buharı ile pişirilen buğulama yemeği yapılabilir.

Buğulama ve kızartma ya da köfte gibi ürünler yapılırken dikkat edilmesi noktalar vardır. Bunlar hamsi balığı Karadenizlilerin tabiri ile kar suyu gördüğünde yağlanır( yağını alır). Soğuk olmadığı zamanlarda ise yağ oranı azdır. Yağ oranı az olduğu zamanlar vb. çeşidi yapılabilir. Fakat kızartma yapıldığında Omega-3 yağ asidinden istenildiği kadar yarar sağlanamaz. Çünkü omega-3 kırılgan bir yapıya sahiptir. Bundan da en iyi şekilde buğulama yapılarak faydalanılabilir. Yağını almış (yağlanmış) hamsi balığını bu pişirme yöntemini kullanarak pişirmek doğru olacaktır.

Hamsili mısır ekmeği

Ekmek, herhangi bir tahılın öğütülerek un haline getirilmesi ve bu unun bulamaç haline getirilip fırında, sacda ve ya tandırda pişirilmesiyle elde edilen bir üründür. Bu ana ürüne lezzet ve besin değerini arttırmak için ilave ürünler katılabilir. Hamsi balığını da bu amaçla ekmeklerde kullanmak mümkündür. Buna örnek olarak hamsili mısır ekmeği verilebilir.

Mısır ekmeği Karadenizliler tarafından çok sevilen bir ekmektir. Hamsiyi fileto yapıp mısır ekmeği hamuruna hamsiyi katıp pişirerek hamsili mısır ekmeği yapılabilir. Mısır unuyla ve diğer unlarla yapılan hamsili ekmek ile ilgili geliştirilmiş ve geliştirilmekte olan birçok tarif bulmak mümkündür.

Hamsili pilav

Türk toplumunda pilavlar önemli bir yer tutmaktadır. Pişirme tekniğinden kaynaklı ve içerisine konulan ürünlerden kaynaklı birçok çeşitte pilav yapmak mümkündür. Hamsi balığından da pilav yapılmaktadır. Genel olarak hamsiyi fileto haline getirip bir kabı yağlayıp, kabın içerisine hamsiler dizilir. İçerisine isteğe göre hazırlanan, pişmiş pilav konur ve tekrar kabın üzeri hamsilerle kapatılır. Fırına verilir ve servis edilir. Bununla ilgili birçok tarife bulmak mümkündür.

Hamsi turşusu

Turşu Türk toplumunda en çok kullanılan saklama yöntemlerinden biridir. Birçok yerde kullanılan hamsi balığının turşusu da yapılabilir. Sirke, kaya tuzu ve yağ ile birlikte vb. şekilde hamsi turşusu yapılmaktadır. Genel olarak hamsiler temizlenip yıkanır üzerine tuz ilave edilip süzgece alınır ve suyunu salması sağlanır. Kavanozlara dizilip ters şekilde 2 hafta kadar bekledikten sonra farklı şekillerde tüketilmektedir.

Hamsi salatası

Salata birçok yemeğin yanında tamamlayıcı lezzet olarak ya da hafif beslenmek isteyen insan için tüketilen bir üründür. Mevsim sebzeleri ile hazırlanan salatalar olduğu gibi et türevleri ile hazırlanan salatalar da günümüzde menülerde kullanılmaktadır. Et türevlerinden kastedilen tavukla, kırmızı etle, pastırmayla, deniz ürünleri vb. gibi ürünlerin ilaveleriyle hazırlanan salatalardır. Sardalya, karides, levrek, hamsi balığı vb. deniz ürünleri salatalarda kullanılan deniz ürünleri arasındadır. Bununla ilgili tarifeler günümüzde kullanılmaktadır. Genel olarak sebzeler doğranır. Hamsi suya konarak tuzunun çıkması sağlanır (isteğe bağlı).

Sonradan kızartılır ya da buharda pişirilir ve hazırlanan sebze karışımına ilave edilip limon sirke ve türevleri soslarla servis edilir.

Hamsi tatlısı

Toplumumuzda tatlı birçok şekilde yapılır. Şerbetli tatlılar, sütlü tatlılar, hamurla yapılan tatlılar, meyveli tatlılar gibi içerisine konulan ürüne göre ve ana özelliğine göre değişkenlik gösterir. Hamsi ürünü bahsedildiği gibi birçok yerde kullanıldığı gibi tatlısı da yapılmaktadır. Rize yöresine ait şerbetli bir tatlıdır. Ceviz büyüklüğünde hamur yapıp içerisine ayıklanmış kıyılmış hamsi balığı koyulup bezeyi ince ve uzun şekilde yapıp tepsiye dizilir. Üzeri kızarana kadar fırında pişirilir. Ayrı yerde şerbet yapılır ve tatlıya şerbet dökülür. Meyve jölesi ile servis edilir. (Fatih Yıldırım-YLT)