Türk Bayrağının anlamı ve tarihçesi nedir?

(2 oy) 5/5 243
Yorum Yaz


Hepimiz için kutsal olan ay yıldızlı bayrağımızın anlamını ve tarihçesini biliyor muyuz? Bu yazımızda Türk Bayrağının anlamı ve tarihçesi nedir? sorusuna yanıt arıyoruz.

Bayrak Kelimesinin anlamı nedir?

Etimolojik olarak bayrak kelimesi, 1000 yılından önce Uygurcada “badruk” olarak kullanılan “flama, bayrak” anlamındadır.19 “Kaşgarlı Mahmut’tan bu kelimenin 11. yüzyılda Bayrak ve Batrak biçimlerinde ve aşağı yukarı bugünkü anlamda kullanıldığını öğrenebiliyoruz.20 Orta Asya’dan göç edip, Anadolu’ya ve farklı coğrafi bölgelere dağılan Türkler’in başta askeri amaçlı olmak üzere, törenler ve mezarlarda kullandıkları çeşitli bayrakları bulunmaktadır. Bayrağa sahip olmak ya da kullanmak için bazı şartlar bulunmaktadır. “Devlet, ikbal ve rütbe sahibi. Bu bayrağa sahip olan kişi veya halk kağan veya kağanlık olabilir, komutan olabilir; ancak onu elinde tuttukça saygı gösterilebilir.” Diğer tarihi topluluklarda olduğu gibi farklı malzemelerle üretilen bayrak, sıklıkla renk ve biçim değiştirmiştir. Bugün kullanılan ay yıldız sembolleri tarihsel süreçte bazen tamamen ortadan kalkmış bazen ise yalnızca paralarda kullanılmıştır.

Türk bayrağının anlamı ve biçimi nedir?

Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte kullanılmaya başlanmış olsa da bayrakla ilgili yasa 1983 yılında çıkarılmıştır. Türk bayrağı T.C. İçişleri Bakanlığı’nın 22/9/1983 tarihinde 2893 kanun sayısı ile kabul ettiği yasada bayrağın nasıl kullanılması gerektiği ve matematiksel doğru çizimi kesin olarak bildirilmiştir.18 Buna göre: uzunluğu genişliğinin bir buçuk katı (Genişlik:1, Uzunluk: 1,5= 100 cm x 150 cm) olmak üzere dikdörtgen kırmızı zemin ve beyaz ay yıldızdan oluşmak zorundadır.

Türk bayrağının ana şekli III. Selim ve II. Mahmud zamanlarından kaldığı bilinmektedir. O dönemlerde kalelere beyaz ay yıldızlı ak bayrak çekilmiştir. Ancak o dönemlerde yıldız altı ya da sekiz köşeliydi. Abdülmecid’in son dönemlerinde bu sekiz köşeli yıldız beş köşeye çevrildi. Şuan ki bayrağımızın standartları kesin olarak 29 Mayıs 1936 tarihinde TBMM tarafından kabul edilmiştir . Şunu da belirtmek isteriz ki kırmızı bayrağın daha çok kızıl bayrak diye adlandırıldığını, bunun sadece Türklere mahsus olduğunu, bunun bağımsızlık, şeref ve şehadetin (şehitliğin) sembolü olarak kullanıldığını biliyoruz.

Türk Bayrağının tarihçesi

Türkler’in İslamiyeti kabul etmesiyle birlikte “hilal”in kullanılmaya başlandığı söylemine karşı, Türk topluluklarına ait bulunan kalıntılarda hilalin olduğu bilinmektedir. Kurtoğlu, bayraklarda Sümer ve Elamlılarda da hilalin sembolik olarak kullanıldığını söylemektedir. F. Edward Hulme, kitabında, ay yıldızı Osmanlıların İstanbul’un fethi sırasında Bizanslılar’dan aldığını söyler. Bizans paralarında ay yıldızın olduğunu söylemekle birlikte bunun paganlara ait bir sembol olduğunu da belirtmektedir. Buna karşın, yıldız (güneş) sembollerinin Şaman Türkler tarafından kullanıldığı da bilinmektedir. “161-169 yılları arasında Galatya’nın merkezi ve bugün Cumhuriyet Hükümetimizin idare merkezi olan Ankara’da basılmış bir para üzerinde hilal ile sekiz köşeli bir yıldız bulunması çok ziyade dikkate değer.” Ayrıca Selçuklu mimarisinde hilal ve sekizgen yıldız formları süslemelerde sıklıkla kullanılmaktadır. Hilal ve yıldızla beraber yay ve ok da kullanılmıştır.

Orta Asya Türkleri’nde bayraklar genellikle, mavi, kırmızı, ve beyazdır. Osmanlı İmparatorluğu’nda ise hemen her padişah kendine ait bir bayrak kullanmış olmakla birlikte, farklı ölçü ve renkler kullanmıştır.

Kurtoğlu kitabında Osmanlı’nın kullandığı renkleri ve anlamlarını şöyle sıralar:

  1. “Kara sancak ki Hazreti Muhammed’in Rayat ve Ukap denilen sancağıdır veya bunun parçalarından veyahut buna benzemek için yapılan sancaklardır.
  2. Hz. Muhammed’in livai beyzası gibi ak sancaklar ki üzerinde bazı ayetler yazılı kısımları vardır.
  3. Yeşil renkli sancaklar ki üzerinde hilal ve şualı motiflerle kelimei şehadet ve surei fetihten ayetler bulunur. Bu renkte membaını dini düşünceden alır.
  4.  Kırmızı renkte olanlar ise milli bir menşeden gelir. Bunların ekserisinde Zülfikar bulunur. Ayrıca hilal ile güneş veya yıldızlar vardır ve diğerinde olduğu gibi surei fetih yazılıdır.”

Türkler savaş gemilerinde de çeşitli bayraklar kullanmışlardır. “Bunlarda ekseriyetle üç hilal bulunmaktaydı. Bazılarının ortasında büyük bir hilal ve dört köşesinde büyücek birer yıldız olduğu gibi; ortasında büyük bir yıldız veya güneş ile iki köşesinde birer hilal veya uçları yukarı kıvrık bir hilal veya sağa açık bir hilal bulunan bayraklar vardır.”

Türkiye Cumhuriyeti’nin bugün kullandığı bayrak, “1925 tarihinde alınan kararnameye göre ay ve yıldız nasıl tersim ve imal edileceği” kesin olarak bildirilmiştir.