Sebzelerin faydaları nelerdir?

(0 oy) 0/5 23
Yorum Yaz


Sevgili burclar.net okurlarımız hepimizin hayatında doğru gıda alma diğer bir deyişle sağlıklı beslenme önemli bir fenomen haline geldi. Bu yazımız 10 adet sebze ve meyvenin yararları üzerine olacak. İşte yazımız: Sebzelerin faydaları nelerdir?

Kuşburnu 

Memleketimizde oldukça yaygın bir gül çeşididir. 2-3 m yüksekliğinde, pembe veya beyaz çiçekli bir ağaççıktır. Meyveleri parlak kırmızı renktedir. Bu gülün olgun meyvelerini saran, başlangıçta ağzı dar bir bardak şeklinde olan çiçek ekseni, çiçek tablası olgunlaşınca, etlenip, kırmızı bir renk alan bu meyvelere “kuşburnu” adı verilir. Bileşiminde tanen, pektin, vitamin C, şekerler ve organik asitler vardır.

Kuşburnunun kullanıldığı yerler:

İdrar söktürür, ishali keser. Böbrek taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. C vitamini bakımından zengin olduğu için, çayı ve marmelatının tercihi bildirilmiştir.

Kuşburnunun Faydaları:

  • İdrar söktürür,
  • İshali keser

İğde Çiçeği 

Kışın yapraklarını döken veya daima yeşil kalan, çalı veya ağaç halinde olan, çok dallanmış, dikenli veya dikensiz odunsu bitkilerin meyvesine denir. Tomurcukları küçük, kısa saplıdır. Yapraklar dar, şerit halinde ve tam kenarlıdır. Yapraklar ve sürgünler gümüşî renkli tüylerle örtülmüştür. Haziranda açan çiçekler kısa salkımlar halinde sürgünlerin aşağı kısmında kümeler halinde yer alır. Çiçeklerin dış tarafı gümüşî beyaz, iç tarafı sarı renkte olup, çok has kokuludur. İğdenin vatanı Akdeniz bölgesidir. Kuş iğdesi adi verilen Eleognus angustifolia, Anadolu’nun hemen hemen her tarafında yetişir. Bağ ve bahçe kenarlarında çit bitkisi olarak da kullanılır. 7-8m boylanabilir ve baygın kokuludur. Bu türün meyvesi makbul olmayıp, kültüre alınmış olan çeşidine, E. angustifolia varyete orientalis denir.

İğdeçiçeğinin kullanıldığı yerler:

Anadolu’da bağ ve bahçelerde tatlı meyvelerinden dolayı meyve ağacı olarak yetiştirilmektedir. Meyveleri zeytin meyvesi büyüklüğünde ve sarımsı – kahverengi olup yenilebilir. Bağırsak bozukluklarını ve ağız pasını gidermek için kullanıldığı bildirilmiştir.

İğde çiçeğinin faydaları:

Bağırsak bozukluklarını ve ağız pasını giderir

Sarımsak 

Temmuz – Ağustos ayları arasında beyaz veya pembemsi renkli çiçekler açan, 20-100cm boylarında çok yıllık otsu bir bitki. Sarmısak diye de tabir edilir. Vatanı Orta Asya’dır. Toprak altında büyükçe bir soğanı bulunur. Yaprakları uzun, yassı, buğday yaprağı gibidir. Çiçekler, küre şeklinde olup, bir şemsiyeyi andıran dallar ucunda toplanır. Meyveleri siyah renkli tohumlar taşıyan bir kapsüldür. Sarımsak nadiren tohum verir. Bunun için daha çok soğancıklarla (dişlerle) üretilir. Sarımsağın soğan kısmı beyazımsı renkli olup, soğancık veya dişlerden meydana gelir. Soğancıkların hepsi bir arada ve bir kabuk tarafından sarılmıştır.

Memleketimizde beyaz ve siyah sarımsak yetiştirilmektedir. Tıpta beyaz sarımsak olarak kullanıldığı bildirilmiştir.

Sarımsağın kullanıldığı yerler:

Sarımsağın bileşiminde şekerler, vitaminler (A,B,C), kükürtlü bir uçucu yağ ve içerisinde bol olarak allil sülfür bulunur. Sarımsağın özel kokusu ve tadı bundan ileri gelir. Çok eski çağlardan beri bilinmekte ve tedavide kullanılmaktadır. Eskiden salgın hastalıklarla mücadelede çok kullanılmaktaydı. Antiseptik, iştah açıcı, tansiyon düşürücü, solucan düşürücü, idrar arttırıcı, kan temizleyici etkileri vardır. Antiseptik etkisi, içindeki allisinden ileri gelir. Bakteriler üzerinde üremeyi azaltıcı ve öldürücü etkisi vardır. Eskiden harplerde antibiyotik ve antiseptik olarak çok kullanılmıştır. Ayrıca, kansere karşı üstün bir koruyucu, hemoroide faydalı, bronşit, astım, varis, siyatik ve romatizma ilacı olan sarımsağın faydaları ve kullanıldığı yerler çoktur.

Sarımsağın Faydaları:

  • Yüksek tansiyonu düşürür.
  • İştah açar.
  • Solunum ve hazım sistemindeki mikropları öldürür.
  • Grip, tifo ve difteri gibi salgın hastalıklar sırasında faydalıdır.
  • Hazmı kolaylaştırır.
  • Kabızlığı giderir.
  • Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur.
  • Kanı temizler.
  • Kalp adalelerini kuvvetlendirir.
  • Böbreklerin normal çalışmasını sağlar.
  • Karında ve bacaklarda toplanan suyun boşalmasında yardımcı olur.
  • Romatizma ve mafsal iltihaplarında faydalıdır.
  • Damar sertliğini önler.
  • Ateşi düşürür.
  • Arpacık ve basur memelerinde faydalıdır.
  • Zehirlenmelerde kullanılır.
  • İdrar tutukluğunu giderir. Zehirli hayvan sokmasında da faydalıdır.
  • Saçların uzamasına da yardımcı olduğu bildirilmiştir

Şalgam: 

Turpgiller familyasından, toprak altında şişkin bir yumru yapan, topaç biçiminde etli ve tatlı yumrusu iki yıllık bir bitkidir. Yaprakları parçalı ve tüylü, çiçekleri sarıdır. Yurdumuzda yuvarlak ve kökü basık olanlar makbuldür. İçeriğinde B Vitamini ve madeni maddeler var.

Şalgamın kullanıldığı yerler:

İdrar söktürür. Romatizma ve nikriste faydalıdır. Mafsal şişliklerini indirir. Böbrek kumu ve taşının düşürülmesine yardımcı olur. Ergenlik sivilcesi ve egzama gibi cilt hastalıklarında faydalıdır. Göğsü yumuşatır. Akciğerleri temizler. Boğaz iltihabını giderir. Kabızlığı giderir. Şeker hastalarının susuzluğunu giderdiği bildirilmiştir.

Şalgamın faydaları:

  • Apse, dolama, kan çıbanı ve donmalarda kullanılır.
  • Ergenlik sivilcesi ve egzama gibi cilt hastalıklarında faydalıdır.
  • Göğsü yumuşatır.
  • Akciğerleri ve bronşları temizler, vücuda rahatlık verir. Boğaz iltihaplarını giderir.
  • Kabızlığı giderir.
  • Vücudun hastalıklara karşı direncini arttırır

Ispanak: 

Kış sebzesi olarak yetiştirilen, iki evcikli, kazık köklü, otsu bir bitkidir. Mutedil, serin rutubetli havalardan hoşlanır. -5°C’den sonra zarar görmeye başlar. Kurak ve sıcaklık ise yapraklarını sertleştirip tohuma kalkmasını teşvik eder. Bu sebeple ziraatı sonbahar ile ilkbahar arasında yapılır. Bir sap üzerinde salkım durumunda sarımsı renkte çiçekler açar. Çiçeklerin taç yaprakları yoktur. Erkek ve dişi çiçekler ayrı ayrı bitkilerde bulunur. Şayet ıspanak zamanında toplanmazsa tohuma kaçar ve kartlaşır.

Memleketimizde sonbaharda ekimi yapılır. İki-üç ay içerisinde ürün alınır. Kumlu-killi ve gübreli topraklarda iyi ürün alınabilir. Dikenli ve dikensiz tohumlu iki çeşidi vardır.

Dikenli ıspanak: Tohumları köşeli ve dikenli, yaprakları yırtmaçlı, uçları ise mızrak gibidir. Kısa dayanıklı (-8, -10 dereceye dayanır), lezzetlidir.

Dikensiz ıspanak: Tohumları dikensiz, yuvarlakça, yaprakları geniş ve yırtmaçsız ince naziktir. En fazla ekilen bu çeşittir.

Türkiye’de yetiştiği yerler:

Sebze olarak her yerde yetiştirilir. Anavatanı Kafkasya ve Afganistandır.

Ispanağın kullanıldığı yerler:

İçinde A,B,C,D vitaminleri vardır. Proteince de zengindir. Daha çok sebze olarak pişirilerek veya salata halinde yenilir. C vitamini ve demirce zengin bir kış sebzesidir. Vücudun dayanıklılığını artırır. Ağız, boğaz ve göğüs hastalıklarında faydalıdır. Hamilelerde özellikle tavsiye edilir. Kansızlığı giderdiği ve ruhi çöküntüyü azalttığı bildirilmiştir.

Ispanağın faydaları:

  • Vücudun dayanıklılığını artırır.
  • Kansızlığı ve gelişme bozukluğunu giderir.
  • Soğuk algınlığına karşı korur.
  • Kalp adalelerini kuvvetlendirir.
  • Ruhi çöküntünün sıkıntılarını giderir.
  • Kan miktarını artırır. Ağız, boğaz ve göğüs hastalıklarında faydalıdır.
  • Kanser ve veremden korur.
  • Hamilelerde faydalıdır. Doğacak bebeğin güçlü olmasını sağlar. Yara, yanık ve damarlara da faydalıdır.
  • Dişlerin çürümesini önler.
  • Şişmanlık ve şeker hastalığına da faydalı olduğu bildirilmiştir.

Pırasa

Kök ve gövdesi toprak altında bulunan, sarımsağa benzeyen bir kış meyvesidir. Yaprakları şerit şeklinde ve uzun olup, toprak üstünde gelişir. Çiçekler bir sapın tepesinde bulunur. Bitkinin sebze olarak kullanılan kısmı, gövdesi ve boru şeklindeki yapraklarıdır. Pırasanın bilinen ve kullanılan birkaç çeşidi vardır. Yöreye göre de isim alırlar. En iyi pırasa olarak uzun ve beyaz yapraklı olan kamış pırasası, İstanbul’da Kartal pırasası adıyla bilinir. Bursa havalisinde de İnegöl pırasası olarak tanınır. Her yerde yaygın olarak yetişen kara pırasanın boyu daha kısa ve yaprakları yeşildir.

Pırasanın kullanıldığı yerler:

Sebze olarak yemeği yapılır. Besin değeri soğana göre azdır. Şurubu göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Mide rahatsızlıklarına iyi gelir. Üreme ve idrar tutukluğuna da faydalıdır. Sinirleri kuvvetlendirir Kabızlığı giderir. Pırasa suyu, yüzdeki sivilce ve lekelere faydalıdır. Arı sokmasında da kullanıldığı bildirilmiştir.

Pırasanın faydaları:

  • İdrar söktürür.
  • Şurubu göğsü yumuşatır, öksürüğü keser.
  • İştahsızlığı giderir.
  • Mide rahatsızlıklarına iyi gelir.
  • Romatizma, mafsal ağrıları, damar sertliği, böbrek hastalıklarına faydalıdır.
  • Böbreklerdeki kum ve taşların düşürülmesine yardımcı olur.
  • Suyu yüzdeki sivilce ve lekelere faydalıdır.
  • Sinirleri kuvvetlendirir.
  • Kabızlığı giderir.
  • Basur memeleri için faydalıdır

Marul 

30-100cm boylarında, tüysüz, sarı renkli çiçekler açan, beyaz bir süt taşıyan iki yıllık otsu bir bitki. Kültür formları ve değişik varyeteleri, çok eskiden beri yetiştirilmektedir. Bostan marulu olarak da bilinir.

Türkiye’de yetiştiği yerler:

Anadolu’nun her yerinde yetiştirilmektedir.

Marulun kullanıldığı yerler:

Sebze olarak kullanılır. Taze yaprakları baş ağrısına karşı, süt arttırıcı, hafif müshil ve idrar arttırıcı olarak kullanılır. Marul tohumu da yatıştırıcı, hafif müshil etkiye sahiptir. Erkeklerde özellikle ergenlik döneminde oluşan aşırı cinsel istekleri frenler. Diğer bir marul da yabani marul (Lactuca serriola)’dur. Acı marul, esen marulu, yağ marulu gibi isimlerle de bilinir. Anadolu’da yaygındır. Bitkinin çiçekli dalları idrar arttırıcı, antispazmotik ve yatıştırıcı etkilere sahiptir. Kurutulmuş sütü de uyuşturucu ve uyutucu etkilere sahiptir. Anadolu’ da 10 kadar marul (Lactuca) türü yayılmış bulunmaktadır.

Marulun faydaları:

  • Sinirleri yatıştırır.
  • Uykusuzluğu giderir.
  • Sinirsel kalp çarpıntılarını keser.
  • Erkeklerde aşırı cinsel istekleri keser.
  • Kabızlığı giderir.
  • Basur memelerinde faydalıdır.
  • Kandaki şeker miktarını düşürür.
  • Kanı temizler.
  • Hazmı kolaylaştırır.
  • Bol idrar söktürür.
  • Romatizma ve Nıkris’te faydalıdır.
  • Göğsü yumuşatır.
  • Karaciğer ve dalak şişliklerini indirir.
  • Böbrek iltihaplarında iyidir.
  • Aybaşı halinin ağrısız ve muntazam olmasını sağlar.
  • Suyu, ergenlik sivilcelerini giderir. Yüze tazelik ve güzellik verir.
  • Lapası; kan çıbanı, apse ve yanıklarda faydalıdır.
  • Asabi öksürükleri kestiği, anne sütünü arttırdığı bildirilmiştir.

Maydanoz

Ağustos-Eylül ayları arasında, beyaz renkli çiçekler açan, kapik köklü, 30-100cm boylarında, iki yıllık otsu bir bitki. İlk yıl bir yaprak rozeti, ikinci yıl ise bir gövde meydana getirir. Rutubetli ve sulak toprakları sever. Gövdeleri dik, tüysüz, köşeli, içi boş ve çok dallı, yaprakları saplı, parçalı ve koyu yeşil renklidir. Çiçekler şemsiye şeklinde toplanmıştır. Yaprakları tüysüz, yeşilimsi, esmer renkli, armut şeklinde ve özel kokuludur.

Maydanozun kullanıldığı yerler:

Kökü ve yaprakları kullanılır. Yapraklarda uçucu yağ ve glikozit, köklerinde ise uçucu yağ, şeker, müsilaj ve glikozit vardır. Yapraklar vitamin (A, C, K) bakımından zengindir. Yapraklar idrar söktürücü ve tansiyon yükseltici olarak kullanılır. Ayrıca, iltihaplı yaraların iyileşmesine yardım eder. Aybaşı sancılarını keser. Yüksek tansiyonu düşürür. Kansızlığı giderir. Kansere karşı korur. Mide ve bağırsaklarda gaz birikmesini önler. Cinsel istekleri artırıcı (afrodizyak) özelliği vardır. Görme gücünü artırır. Kök de aynı özelliklere sahiptir.

Maydanozun faydaları:

  • İdrar söktürür.
  • İştah açar.
  • İltihaplı yaraların iyileşmesini sağlar.
  • Aybaşı sancılarını keser.
  • Sürmenajda faydalıdır.
  • Yüksek tansiyonu düşürür.
  • Kalbin yorulmasını önler.
  • Kansızlığı giderir.
  • Kansere karşı korur.
  • Karaciğer şişliğini giderir.
  • Safra akışını kolaylaştırır. Vücuttaki zehirli maddelerin atılmasını kolaylaştırır.
  • Vücutta biriken suyu boşaltır.
  • Böbrek taşlarının düşürülmesine yardımcı olur.
  • Romatizmada faydalıdır.
  • Mide ve bağırsaklarda gaz birikmesini önler.
  • Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur.
  • Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar.
  • Anne sütünü azaltır ve böylelikle memelerin şişmesini önler. Cinsel istekleri artırır.
  • Görme gücünü artırır.
  • Böbrek iltihabı olanlar maydanoz yememelidir.

Kekik 

Kekik, Türkiye’nin en önemli yabani aromatik bitkisidirÜlkemizde pek çok cins ve tür bitki kekik adıyla bilinmektedir. Bunlar, Ballıbabagiller (labiatae) familyasına dahil origanum, thymus, thymbra, coridothymus ve satureja cinsleridir. Hepsinin ortak özelliği uçucu yağları da ana bileşiğin, kekiğin karakteristik kokusundan sorumlu, timol veya karvakrol olmasıdır. Bu tip bitkiler İngilizce dilinde oregano ismiyle bilinirler.

Kekik bitkisinin kullanıldığı yerler:

Bedeni kuvvetlendirir. Hazmı kolaylaştırır. İştahsızlığı giderir. Kalp çarpıntısını keser. Yemeklerin bozulmasını önler. Barsak iltihaplarını iyileştirir. Salgı bezlerini düzenler. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar. Böbrek ve mesanedeki mikropları öldürür. Afrodizyak etkisi vardır. Cinsel isteği kamçılar. Tansiyonu geçici olarak yükseltir. Hastalıklara karşı direnç verir. Öksürük, bronşit ve astımda faydalıdır. Kekik suyu ile banyo, romatizma ağrılarını dindirir. Kandaki şeker miktarını azaltır. Hamileler ve guatr olanların kullanmamaları gerektiği bildirilmiştir.

Kekiğin faydaları:

  • Bedeni kuvvetlendirir.
  • Hazmı kolaylaştırır.
  • İştahsızlığı giderir.
  • Kalp çarpıntısını keser.
  • Yemeklerin bozulmasını önler.
  • Barsak iltihaplarını iyileştirir.
  • Salgı bezlerini düzenler.
  • Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar.
  • Böbrek ve mesanedeki mikropları öldürür.
  • Afrodizyak etkisi vardır.
  • Tansiyonu geçici olarak yükseltir.
  • Hastalıklara karşı direnç verir. Öksürük, bronşit ve astımda faydalıdır. Kekik suyu ile banyo, romatizma ağrılarını dindirir.
  • Kandaki şeker miktarını azaltır.
  • Hamileler ve guatrı olanlar kullanmamalıdır.
  • İdrar söktürür.
  • Bağırsak solucanlarının düşmesine yardımcı olur.
  • Çocuklarda görülen kansızlığı giderir. Kan dolaşımını düzenler.
  • Grip, beyin nezlesi ve anjinde şikayetlerin azalmasında yardımcı olduğu bildirilmiştir.

Nane 

Türkiye’de kullanılan nane, bahçe nanesi (mentha spicata L.)’dir. Tanımı yapılan ve bahçelerde yetiştirilen bu tür taze veya kuru halde kullanılmaktadır. Bu bitkinin yaprak yağında bulunan ana bileşik levojirvandur.

0,5 – 1 m boylarında, hoş kokulu, otsu çok yıllık bitkiler. Gövdeleri dört köşeli, yeşilimsi veya kırmızımtırak renkli, tüylü veya tüysüzdür. Yaprakları saplı, almasli olarak dizilmiş, oval şekilli, kenarları dişli, hafif tüylüdür. Çiçekler genellikle Temmuz-Ağustos ayları arasında açmakta olup mor, pembe, beyaz veya leylak rengindedir.

Türkiye’de yetiştiği yerler:

Anadolu’nun her yerinde yetişir.

Nanenin kullanıldığı yerler:

Kullanılan kısımları yaprakları, çiçekli dalları ile yapraklarından elde edilen uçucu yağdır. Yapraklar veya çiçekli dallar bitki çiçek açmaya başladığında toplanır ve demetler halinde gölgede kurutulur. Yapraklarda şekerler, reçineli maddeler, tanen ve uçucu yağ vardır. Uçucu yağda menthol, sineo, menthol esterleri, bazı organik asitler bulunur. Yaprakları çay halinde yatıştırıcı, midevi, gaz söktürücü, bulantıyı giderici olarak kullanılır. Bunun yanında çeşitli ilaçların terkibinde kullanıldığı gibi, yaprakları çiğ veya kurutulmuş olarak yemeklere konur. Nane esansı, çok miktarda zehir etkili olmasına karşılık az miktarı mide ağrılarına ve bulantılara karşı kullanılabilir. Nane uçucu yağı da oldukça fazla kullanılan bir yağdır.

Nanenin faydaları:

  • Hazmı kolaylaştırır.
  • Gaz söktürür.
  • Karaciğer yetersizliğini giderir.
  • Safra akışını düzenler.
  • Mide ağrılarını keser.
  • Bağırsak spazmını giderir.
  • Nefes almayı kolaylaştırır.
  • Astım, grip, bronşit ve öksürükte faydalıdır.
  • Sinirleri kuvvetlendirir. Sükûnet verir. Heyecanları ve korkuyu yatıştırır.
  • Kusmaları önler.
  • Migren, uykusuzluk ve baş dönmelerinde faydalıdır.
  • El ayak titremesi, dil tutukluğu, felç ve uykusuzlukta kullanılır.
  • Kalbi kuvvetlendirir. Sinirsel kalp çarpıntılarını keser. Erkeklerde ruhsal kaynaklı iktidarsızlığı giderir.
  • Anne sütünü artırır.
  • Aybaşı kanamalarının muntazam ve ağrısız olmasını sağlar.
  • Sütle şişen memelerin şişini indirir.
  • Soğuk algınlığında faydalıdır. Bağırsak solucanlarının düşürülmesinde yardımcı olur.
  • İdrar söktürür.
  • Mide ülseri ve gastrit olanların fazla kullanmamaları gerektiği bildirilmiştir.(Nilgün Güler-YLT)