Mor Gabriel Manastırı ve Süryaniler

(0 oy) 0/5 29
Yorum Yaz


Mor Gabriel Manastırı Midyat’ın 18 km doğusunda yer alır. Süryani kadim cemaatine aittir. Hristiyan dünyasının günümüze de kullanılan en eski manastırlardan biridir. 397 yılından Bizans imparatoru Anastasios’un yolladığı bağışlarla yapılmış ve farklı tarihlerde eklemeler yapılmıştır. Ana kilisenin apsis bölümünün zemin ve tavanındaki mozaikler, doğu bölgelerindeki Bizans sanatının günümüze ulaşmış en güzel örneğidir. Thedora kubbesi olarak bilenen kısım, manastırı ziyaret eden I. Justinianus’un eşi Thedora’nın katkısı ve bağışıyla, sekizgen biçiminde yapılmıştır. V. Yüzyılın ilk yarısına tarihlenen kubbenin vaftizhane için yapıldığı düşünülür. Ana kilise haricinde Kutsal Bakire’ye, Kırk Şehitler’e ve manastırın kurucusu Mar Simeon’a adanmış üç kilise daha bulunmaktadır. Mar Simeon kilisesinde Mısırlı keşişlerin mezarı olarak bilinen sekizgen anıt mezar ve üç mezar odası bulunmaktadır.

Mor Gabriel Kimdir?

Mor Gabriel VII. Yüzyılda yaşamış ve dört tane ölüyü dirilttiği birçok mucize gerçekleştiren, azizlik mertebesine yükselen, manastırın gelişmesinde büyük katkısı olan Tur Abidin Metropoliti Mor Gabriel (634-668) isminden gelmektedir.

Mor Gabriel Manastırı tarihçesi

Manastır, 397 yılında Savurlu Mor Şmuel ve Mor Şemun tarafından kurulmuştur. Deyr-El Umur denilmesi ise, Umro-Omer anlamına gelen Süryanice de, sakinlerin barınma yeri demektedir. Manastır’ın V. ve VI. yüzyıldan kalan yapı Bizans dönemine ait mozaikleri, kubbeleri, çan kuleleri, terasları, kapıları, kesme taşlarından yapılan kapı ve süsleriyle Süryani Kilisesinin en önemli dini merkezlerinden biridir. Kilise tarafından “İkinci Kudüs” olarak ilan edilmiştir. Manastır Yunanistan’daki Athos Dağı’nda Kurulu herhangi bir manastırdan en az 400 yıl daha eskidir. Manastırın kuruluşu, Filistin’deki Mor Saba Manastırından yaklaşık 80 yıl; Mısır, Sinai bölgesindeki Mort Katherina Manastırından da bir buçuk asır önce yapılmıştır. Dolayısıyla dünyanın en eski ve faal Hristiyan manastırlarından biri olma özelliğini taşır.

Mor Gabriel Manastırının İsimleri

Manastır, tarihsel süreci boyunca sürekli isim değiştirmiştir. İlk dönemlerinde, kurucularının anısına Mor Şmuel ve Mor Şemun manastırı olarak tanınmıştır. “Rahiplerin Meskeni” anlamına gelen ve Süryanice’de “DayroD’umro” isminden türetilen Deyr-El Umur veya Türkçeye geçiş hali ise Deyrulumur adıyla bilinmektedir. Ayrıca Kartmin (bugünkü Yayvan tepe) Köyü’ne olan yakınlığı nedeniyle Kartmin manastırı olarak da bilinmektedir.

Manastırın İşlevi

Manastırda eğitim ve öğretim faaliyetleri de görülmektedir. Manastırda bulunan okul dört bölümden oluşmaktadır. Okul, ilk, orta ve liseye eşit bir de kolejden oluşmaktadır. Bu bölümler haricinde bir de teoloji bölümü vardır. Tur Abdin kanununda on yaşını bitiren erkek çocuk ilköğretimini manastır okulunun birinci bölümünde eğitim alması zorunlu kılınmıştır. Öğrenci, ruhaniliğine yönelmek isterse orta ve lise bölümlerini bitirmesi, başpapazlık ve kolej öğretmenliği yapabilmek için ise Teoloji bölümünü bitirmesi gerekmektedir.

Süryani geleneğinde azizlerin naaş vemerkadleri (mezarları) bulundukları yerlerin maneviliğini ve kutsallığını arttırmaktadır. Mor Gabriel (Deyrul Umur) manastırı bu maneviliğe kutsallığa ev sahipliği yapmaktadır. Birçok azizin mezarı ve kemikleri burada bulunmaktadır. Mar Filiksinos, arkadaşı EpiskoposStriyos’a yazdığı mesajında “melekler tarafından temeli atılmış Deyr-el Umur Manastırını yedi defa imanla ziyaret eden Kudüs’ü şerifi ziyaret etmiş farizasını (Tanrının buyruğunu) yerine getirmiş sayılır” demektedir. (M.Tiğiz-YLT)