Kalp damar hastalıkları ve risk faktörleri

(5 oy) 5/5 415
Yorum Yaz


Kalp damar hastalıkları ve risk faktörleri  tüm dünyada araştırılan ve üzerine ehemmiyetle durulması gereken bir halk sağlığı sorunudur. Kalp ve damar hastalıkları gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkelerde başta gelen ölüm ve hastalık nedenidir. Kalp ve damar hastalıkları başlıca kardiyovasküler ve serebrovasküler hastalıklar olarak ele alınabilir. Kalp damar hastalıkları; koroner kalp hastalıkları, konjestif (kronik) kalp yetersizliği, konjenital (doğumsal) kalp hastalıkları, romatizmal kalp hastalıkları, hipertansif hastalıklar, ritim bozuklukları ve inme gibi kalbin ve kan damarlarının tüm hastalıklarını içerir.

Kalp ve damar hastalıklarının büyük kısmı koroner arter hastalığı kökenlidir. Koroner arter hastalığı ateroskleroz nedeniyle kalp kasını besleyen arterlerin tıkanmasıdır. Kalpte oluşan iskemi kararlı angina pektorise, kararsız angina pektorise (göğüs ağrısı), miyokard infarktüsüne (kalp krizine) (Mİ) veya ani ölümlere yol açabilir. Koroner kalp hastalıklarına aynı zamanda koroner arter hastalığı, iskemik kalp hastalığı ve aterosklerotik kalp hastalığı isimleri de verilmiştir .

Serebrovasküler (beyinsel) hastalıklar, beyin damarlarında veya bu damarlardan geçmekte olan kanın özelliklerinde gelişen bozukluklar sonucu damarların tıkanması ya da kanamasıyla ortaya çıkan merkezi ve periferik sinir sistemi bozukluklarıdır. Serebrovasküler hastalık çoğunlukla ateroskleroz, hipertansiyon, diyabet gibi hazırlayıcı faktörlerden kaynaklanmaktadır .

Düşük gelirli ülkelerde bulaşıcı, maternal, perinatal hastalıklar halen en sık ölüm nedeni olsa da, bulaşıcı olmayan hastalıklardan ölümler gün geçtikçe artmaktadır. Yüksek gelirli ülkelerde ise ölümlerin çok büyük kısmı kronik hastalıklardan kaynaklanmaktadır. Kardiyovasküler (kalp-damar) ve serebrovasküler (beyin-damar) hastalıklar ıçoğunlukla birden fazla risk faktörünün ortak bileşimi ile ortaya çıkmaktadır. Erişkin yaşa gelmiş kişilerde kalp ve damar hastalıkları için risk faktörlerinin belirlenmesi, sağlığı koruyucu ve geliştirici yaklaşımlar açısından çok önemlidir.

Kalp ve Damar Hastalıkları İçin Risk Faktörleri

Risk faktörü kavramı; yaşam biçimine bağlı, biyokimyasal ve fizyolojik faktörler gibi değiştirilebilen ve değiştirilemeyen kişisel özellikleri içerir. “Risk faktörü” kavramı ilk kez kalp ve damar hastalıkları için kullanılmıştır.

Amerikan Kalp Derneği (AHA) koroner arter hastalıkları risk faktörlerini şu şekilde tanımlamıştır.

Değiştirilemeyen majör risk faktörleri:

  • Yaş: 65 yaş üzerinde koroner arter hastalığına bağlı ölümler artmaktadır.
  • Cinsiyet: Erkekler kadınlardan daha yüksek kalp krizi riskine sahiptir ve daha erken yaşlarda kalp krizi geçirirler. Menopoz sonrasında kadınlarda kalp hastalıklarından ölüm oranı artmaktadır.
  • Genetik: Kalp hastalığı olan ebeveynlerin çocuklarında kardiyovasküler hastalıkların daha fazla görüldüğü bilinmektedir.

İlaç alımı ya da yaşam tarzı değişiklikleri ile düzenlenebilir, tedavi edilebilir veya kontrol altına alınabilir major risk faktörleri:

  • Yüksek kan kolesterolü: Düşük dansiteli lipoprotein (LDL) yüksekliği, yüksek dansiteli lipoprotein (HDL) düşüklüğü koroner arter hastalığı riskini ateroskleroz üzerinden artırmaktadır.
  • Sigara kullanımı: Sigara kardiyovasküler hastalıklarda en önemli ve önlenebilir bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Sigara 65 yaş öncesi görülen kalp ve damar hastalıklarından ölümlerin yaklaşık yarısından sorumlu tutulmaktadır.
  • Fiziksel inaktivite: Düzenli yapılan fizik aktivite kan kolesterolünü regüle edip, diyabeti ve obeziteyi önleyeceğinden, fiziksel inaktivite kalp ve damar hastalıkları için önemli bir risk faktörüdür.
  • Obezite: Kalp hastalıkları ve inme obezlerde diğer risk faktörleri olmaksızın daha fazla görülmektedir. Hipertansiyon ve diyabet görülme olasılığını artırdığı için obezite major bir risk faktörüdür.
  • Diyabet: Kan şekeri kontrol altında olmayan 65 yaş üzeri bireylerin %68’i kalp hastalıkları ve inme nedeniyle ölmektedir.
  • Yüksek kan basıncı: Yüksek kan basıncı kalbin yükünü artırarak inme, kalp yetmezliği ve böbrek yetmezliği riskini artırmaktadır.

Kalp hastalığı riskine neden olan diğer faktörler:

  • Alkol: Kan basıncını artırarak kardiyomyopati (kalp kasının zayıflaması) ve inme riskini artırmaktadır.
  • Stres: Stres altındaki kişilerin sosyoekonomik durumları ve sağlık davranış modelleri neticesinde daha fazla kalp ve damar hastalıklarına yakalandıkları bilinmektedir.
  • Diyet ve beslenme: Tuzlu beslenmenin kan basıncı yüksekliğine yol açtığı, aşırı kalorili beslenmenin ise obezite üzerinden kalp ve damar hastalıklarına yol açtığı bilinmektedir .

Akut Miyokard İnfarktüsü – kalp krizi Risk Faktörleri için Küresel Vaka-Kontrol Çalışması (INTERHEART) sonuçları kullanılarak yapılan hesaplamalarda klasik risk faktörlerine eklenen diyabet, fizik inaktivite, obesite, beslenme tarzı gibi risk faktörleriyle kalp ve damar hastalıkları riskinin %90’ının açıklanabildiği belirtilmektedir. Bu bulgular, kalp ve damar hastalıkları risk faktörlerine yapılacak girişimlerle önlenebileceği konusunda önemli kanıtlar oluşturmaktadır. Kalp ve damar hastalıklarında tedavi yaklaşımlarının merkezinde risk faktörlerinin ortadan kaldırılması ya da kontrol altına alınması yer almalıdır. (İsmail Onur-YLT)

loading...
loading...