İzmit Pişmaniyesi nedir? Pişmaniyenin tarihçesi

(0 oy) 0/5 29
Yorum Yaz


Pişmaniye İzmit yöresine ait ve İzmit ile bütünleşmiş bir yöresel üründür. Hepimizin çok sevdiği ve hediyelik olarak çoğu zaman kullandığı bu yöresel ürün İzmit Pişmaniyesi hakkında bilgiler ve Pişmaniyenin tarihçesi konulu yazımızı sizlere sunuyoruz. Umarım beğenirsiniz.

Pişmaniye nedir?

Geçmişten günümüze gelen pişmaniyenin tarihi gelişimine bakılınca, dünyaca ünlü Ana Britannica ansiklopedisine ve diğer kaynaklarca, Pişmaniye’nin, İran’ın Yezd kentine özgü yerel tatlı çeşitlerinden biri olduğu, İran mutfağına ait bilgilerde gözlemlenmektedir. Bu bilgilere göre Pişmaniyenin ilk üretildiği bölgenin İran olduğu tahmin edilmektedir. Bu ülkede üretilen ve helva çeşidi olan tatlı “peşmek” diye adlandırıldığı için, sözcüğün zamanla Türkçede “pişmaniye” biçimini almış olması mümkündür. Pişmaniye sözcük anlamı ile “yiyen pişman” veya “yapılan bir işten dolayı incitilen kimselerin gönlünü almak için sunulan tatlı” olarak sanılsa da gerçek anlamı oldukça farklıdır. Pişmaniye sözcüğü Farsça “Peşmin” sözcüğüne Arapça ” -iyye” eki getirilerek türetilmiş “peşminiyye” sözcüğünden gelmektedir. “Peşmin” sözcüğü Farsça’da “Sade ve süssüz elbise, yünden yapılmış, yapağıdan yapılma, yünlü” anlamına gelmektedir. Tel tel olan pişmaniye tatlısı, yüne benzetildiği için ona bu isim verilmiştir.

Pişmaniyenin tarihçesi

Pişmaniye halk arasında bilinen anlamı ile tel helvadır. Pişmaniyeyi Anadolu kültürü içerisinde yöresel bir tat olarak kabul edenler, pişmaniye üretimini, 1601-1611 yılları arasında Padişahların fermanları doğrultusunda İzmit yöresine gelen ve kısa zamanda yerli halk ile iyi ilişkiler içerisinde uyum sağlayan, ticarete önem veren Ermeni ustalarından öğrendiğini iddia etmektedirler. Yakın dönemlerde bu ustalardan biri de şimdiki Ermeni Patriği Mutafyan’ın İzmit’e yerleşmiş olan dedesi Minas Mutafyan’dır.

Günümüzde İzmit pişmaniyesi

Ülkemizde birçok firma pişmaniye üretimi üzerine faaliyet göstermektedir. Bu firmaların çoğu İzmit bölgesinde bulunmaktadır. Bazı illerimizde kültürel farklılıklar olsa da pişmaniyenin kendi yöre değerleri olduğunu söylemektedirler. Fakat pişmaniye bilindiği gibi İzmit yöresine ait bir değerdir. Türkiye’nin birçok değişik illerinde pişmaniye üretimi farklı şekillerde yapılmakta ve son dönemlerde 4 kıtada 160 ülkeye ihraç edilmektedir. Yaşanan farklı sahiplenmeler olmadığı takdirde İzmit pişmaniyesi daha fazla ülkelerce tanınmış bir unsur olması beklenmektedir. (G.Çakmak-YLT)