İrritabl Bağırsak Sendromu nedir?

(1 oy) 5/5 372
Yorum Yaz


1-İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) 

İrritabl (huzursuz) bağırsak sendromu, karında rahatsızlık hissi, dışkılama düzensizliği, gaz-şişkinlik ve/veya ağrı ile seyreden kronik tekrarlayıcı fonksiyonel bir bağırsak hastalığıdır. Spastik bağırsak hastalığı, spastik kolit, hassas bağırsak sendromu, rahatsız, huzursuz bağırsak sendromu gibi isimlerle de anılmaktadır. Spastik kolon da bu hastalıkta kullanılmış olan isimlerdendir.

2-İrritabl Bağırsak Sendromunun Görülme Sıklığı

İrritabl barsak sendromu tanısı için objektif bir yöntem bulunmadığından tanı daha çok semptomlara dayanır. Epidemiyolojik çalışmalarda Manning, Roma I-II-III kriterleri kullanılmaktadır. Dünya genelinde İrritabl bağırsak sendromu görülme sıklığı % 4-35 arasında bildirilmiştir. ABD’de yaygınlık %15-20 arasındadır. Türkiye’de ROMA-II kriterlerine göre yapılan toplum çalışmalarında yaygınlık İzmir bölgesinde %12,4 (, Sivas bölgesinde % 19,1 olarak bulunmuştur. Türkiye genelinde yapılan bir çalışmada ise bu oran % 19 olarak bulunmuştur. yaygınlık yaş ile değişiklik göstermiştir. 15-44 yaş arasında yaygınlık yaklaşık % 14 iken, 45 yaş üzerinde % 9’a düşmüştür. İrritabl bağırsak sendromu hastaları % 75 gibi bir oranda 25-64 yaşları arasındadır. Bazı çalışmalarda kadın/erkek yaygınlığı eşit bildirildiği gibi, birçok çalışmada kadın/erkek oranının 2’ye 1 veya 3’e 1 olduğu ileri sürülmüştür.

3-İrritabl Bağırsak Sendromunun Klinik Özellikleri

İrritabl bağırsak  sendromu hastaları iki grupta incelenir. Birinci grupta değişen barsak alışkanlığı ile birlikte kabızlık, ishal veya ikisinin birlikte eşlik ettiği karın ağrısı, ikinci grupta ise ön planda ağrılı ishal görülmüştür. İrritabl bağırsak  sendromu hastalarında ishal sık, sık yapılan yumuşak kıvamlı az hacimli dışkılama şeklinde görülmüştür. Sıklıkla yemek sonrası ya da uykudan uyanıldığında ishal olunur. Acil dışkılama hissi ve dışkılama sonrasında tam boşalmama hissedilebilir. Kabızlık başlangıçta aralıklı olmasına rağmen, zamanla süreklilik kazanıp aylarca sürebilir. İrritabl bağırsak sendromu kabızlık periyotlarında dışkılama sıklıkla tane şeklinde ve serttir. Rektum boş olduğu halde tam boşalmama hissi vardır. İrritabl bağırsak  sendromu hastaları sıklıkla karında şişkinlikten ve geğirmeden yakınırlar yapılan bir çalışmada kolondaki gaz miktarında artış olmadığı bildirilmiştir . Genelde alt karındaki rahatsızlık ve şişkinlik hissedilir. Karın ağrısı genellikle alevlenmelerle seyreder, kramp tarzında olup şiddeti değişkendir. Genellikle alt karında ve özellikle sol alt kadranda hissedilir. Yine de ağrının tipi ve yeri hastadan hastaya değişkenlik gösterebilir. Duygusal stres ve bazı besinlerle artabilir, dışkılama ve gaz çıkarma ile azalabilir. İlerleme gösteren, uykudan uyandıran ağrı olağan değildir ve ileri araştırma gerektirir. İrritabl bağırsak sendromu hastalarının yaklaşık yarısı karnın üstündeki şişkinlik, göğüste yanma ve bulantı- kusmadan yakınır. İBS hastalarında sancılı adet, ağrılı cinsel ilişki, sertleşme sorunu, sık idrara çıkma, mesanenin tam boşalmaması hissi, fibromiyalji (agrı hastalığı), bel ağrısı, baş ağrısı, halsizlik, uykusuzluk ve konsantrasyon bozukluğu gibi bağırsak dışı şikayetler görülmüştür.

4-İrritabl Bağırsak Sendromunun Ortaya Çıkış Nedenleri

İrritabl Bağırsak Sendromunun nedenleri tam olarak aydınlatılmamıştır. Ancak son yıllarda bilimsel gelişmeler ışığında İBS oluşumunda etkili olduğu kabul edilen faktörler aşağıda belirtilmiştir:

  • Anormal bağırsak aktivitesi
  • İç organların algılama bozukluğu
  • Bağırsak enfeksiyonu ve inflamasyonu
  • Santral sinir sistemi fonksiyon bozukluğu
  • Psikolojik faktörler
  • Genetik

5-İrritabl Bağırsak Sendromunde Tanı Nasıl Koyulur?

İBS’ de uygun maliyet ile gecikmeden tanıyı koymak, gereksiz testlerden kaçınmak ve standart bir tanı sistemi oluşturmak için semptomlara dayalı kriterler geliştirilmiştir (Manning, Roma I- II-III ve Kruis skorlama sistemi).

a-Roma I kriterleri

En az 3 aydır devam eden kesintisiz ya da tekrarlayan aşağıdaki semptomlar

  1. Dışkılama ile rahatlayan ve/veya
  2. Dışkı sıklığında bir değişiklikle birlikte olan ve/veya
  3. Dışkının kıvamında değişiklikle birlikte olan karın ağrısı ya da rahatsızlık ve aşağıdaki kriterlerden ikisinin olması
  4. Anormal dışkı sıklığı (> 3/gün veya < 3/hafta)
  5. Anormal dışkı şekli (topak/sert veya yumuşak/sulu dışkı)
  6. Anormal dışkılama (ıkınma, sıkışma, veya tam olmayan boşalma hissi)
  7. Mukus çıkarılması
  8. Şişkinlik veya karında şişkinlik hissi

b-Roma II kriterleri

Son 12 ay içerisinde kesintisiz olması şartı olmayan ve en az 3 ay süren karında rahatsızlık hissi ya da ağrı ile birlikte aşağıdaki 3 özellikten ikisinin varlığı;

  1. Dışkılama ile rahatlaması ve/veya
  2. Başlamasının dışkının sıklığında değişiklik ile ilişkili olması ve/veya
  3. Başlangıcının dışkının şeklinde bir değişiklik ile ilişkili olması

c-Roma III kriterleri

Tanıdan en az 6 ay önce başlamış olmak şartıyla son 3 ay içinde her ay en az 3 gün var olan tekrarlayıcı karın ağrısı veya rahatsızlık hissi ile birlikte aşağıdakilerden en az 2 veya daha fazlasının varlığı:

  • Defekasyonla düzelme
  • Dışkılama sıklığında değişiklikle birlikte başlaması
  • Feçesin (dışkının) şeklinde değişiklikle birlikte başlaması

Tanı için şart olmayıp varlığında tanı için destekleyici bulgular:

  • Dışkılama sıklığında anormallik
  • Feçes kıvamında değişiklik
  • Tam boşalmama hissi
  • Rektumdan mukus çıkışı
  • Şişkinlik hissi

6-İBS’de alarm semptomları

  • Öykü
  • Ağırlık kaybı
  • Rektal kanama
  • İleri yaşta başlama
  • Gece uyandıran semptomlar
  • Antibiyotik kullanım öyküsü
  • Aile öyküsü (kanser, inflamatuar hastalık)
  • Fizik muayene Ateş
  • Abdominal kitle Hepatomegali Artrit Dermatit
  • Malabsorpsiyon bulguları Troid disfonksiyonu
  • Anemi
  • Lökositoz
  • Eritrosit sedimentasyon hızında artış
  • Dışkıda gizli kan
  • Biyokimya ve tiroid fonksiyon testlerinde bozukluklar
loading...
loading...