Hünnap nedir? Faydaları nelerdir?

(5 oy) 4/5 473
Yorum Yaz


Hünnapın insan sağlığına çok ciddi faydaları olduğunu hemen herkes bilir. Bu haberimizde hünnap bitkisini çeşitli yönleri ile birlikte  hünnapın faydalarını da inceleyeceğiz. Dilerseniz Hünnap bitkisini ayrıntılı şekilde tanımaya başlayalım.

Hünnap nedir?

Hünnap (Ziziphus jujuba Mill.) Çin’de 4000 yıldan beri yetiştirilmektedir. Rhamnaceae familyasında  Bir kaynağa  göre yaklaşık 56 cins ve 900 tür. Başka bir kaynağa göre  400’den fazla tür veya Pandey’e göre 17’si Hindistan’a özgü olmak üzere 135’den fazla tür bulunduğu bildirilmektedir. Cins isminin değişik kaynaklarda bazen Zizyphus spp. olarak da yazıldığına rastlanmaktadır. Hünnapın insan sağlığına çok ciddi faydaları bulunmaktadır. Dilerseniz hünnap bitkisini tanımaya başlayalım.

Hünnapın anavatanı

Anavatanı kuzey Çin’den başlayarak güney Çin’in Yunnan eyaleti, Afganistan, Malezya ve Queensland, Avustralya’ya kadar uzanmaktadır. Bitkinin doğal yayılma alanı Rusya, Hindistan, Ortadoğu, Anadolu, Güney Avrupa ve Kuzey Afrika’dır. 1837 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin güneybatısına götürülmüştür. Bitkiler morfolojik olarak dik veya tırmanıcı, ağaç veya çalı, nadiren otsudurlar. Türkiye’de Colletia, Frangula, Hovenia, Paliurus, Rhamnus ve Ziziphus olmak üzere 6 cins ve bunlara bağlı 25 türü doğal olarak yayılış göstermektedir.

Türkiye’de Hünnap

Hünnap bir ılıman iklim bitkisidir. Deniz seviyesinden 1700 metrelere kadar çıkabilir. -20ºC’ye kadar dayanır. Süzek ve verimli topraklarda aşırı yağışlara karşı dayanıklıdır. Kuraklıktan etkilenmez. Rakımı 0-1500 m, yıllık ortalama sıcaklık kışın 7-13°C ve yazın 37-48°C, yıllık ortalama yağış miktarı 120-2200 mm olan bölgelerde, kumlu-tınlı nötr veya hafif alkali topraklarda iyi yetişebilir. Ülkemizde Batı ve Güney Anadolu’da doğal ve kapama bahçeler şeklinde üretilen hünnap Isparta, Hatay, İskenderun, Antalya, Kayseri, Bursa, Çanakkale illerinde yaygın olarak yetiştirilirken en fazla Denizli ilinin Çivril ilçesi Gümüşsu beldesinde daha çok doğal olarak yayılış göstermektedir.

Hünnapın faydaları nelerdir?

Hünnap meyvelerinin besin değeri oldukça yüksek ve insan beslenmesinde önemli olduğu 1989’da yapılan bir araştırmada belirlenmiştir.

Hünnap meyvesinin çekirdekleri Çin’de tonik, yatıştırıcı, sakinleştirici (sedatif), ve uykusuzluğu giderici olarak kullanıldığı 1997 yılında yapılan bir araştırmayla bildirilmiştir.

Ziziphus cinsi hünnapın, hipoglisemik, hipotansif, anti inflamatuar, anti mikrobiyal, antioksidan, anti tümör ve karaciğer koruyucu bir madde gibi tıbbi özelliklere sahip olduğu bilinmektedir ve bağışıklık sistemini uyarıcıdır.

Burkina Faso’nun Sahel bölgesinde, hünnapın dikenleri ve külleri yılan ısırıklarını iyileştirmek için kullanılırken köklerinin baş ağrısının tedavisinde kullanıldığı rapor edilmiştir. Haşlanmış yaprakları çeşitli yüzeysel yaralara ve ishale karşı kullanılmaktadır. Mısır’da, meyveden yapılan içeceğinin sakinleştirici bir etkiye sahip olduğu düşünülmektedir. Filistin’de yaprak ve genç dalları göz yıkaması, diş ağrısı ve karın ağrısı için bir anti inflamatuar ve anti romatizmaldir.

Japonya’da kronik hepatite karşı kullanılan birçok bitkisel preparattan en etkilisinin Ziziphus fructus – hünnap meyvelerinin dekoksiyonu ile elde edilen ekstraktın aktif polisakkarit fraksiyonu olduğu tespit edilmiştir.

Çin’de çeşitli fizyolojik vücut fonksiyonları için şifalı bitki olarak kullanılan hünnap meyvelerinin anti obezite etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Yapılan bir diğer çalışmada hünnapın birçok tıbbi ilacın yapımında ilave katkı maddesi olarak kullanılmakta ve özellikle iltihap azaltıcı, ağrı kesici ve ikincil bakteriyel enfeksiyonlarda iyileştirici etkisi bulunmaktadır.

Hünnap ayrıca bağırsak kurtlarının etkin tedavilerinde güçlü bir iyileştirici etkiye sahip ilaçlarda ilave katkı maddesi olarak kullanılmış ve insanlar üzerinde yapılan çalışmalardan olumlu sonuçlar alınmıştır. Filistin bölgesinde halk ilacı olarak kullanılan 20 bitkiden biri olan hünnapın etanol ve su ile elde edilen ekstraktlarının 5 bakteri (S.aureus, E.coli, K.pneumoniae, P.vulgaris, P.aeruginosa) ve bir maya (C.albicans) üzerinde anti mikrobiyal etkilerinin olduğu saptanmıştır).

Hünnapın faydalarını şu şekilde özetleyebiliriz:

  • Vücudu rahatlatır.
  • Balgam sökücü etkisi vardır.
  • Öksürüğü önler.
  • Kanı temizler.
  • Göğsü yumuşatarak rahatlatır.
  • Hipertansiyona direnç sağlar.
  • Üst solunum yolu hastalıklarına iyi gelir.
  • Kolesterolü azaltır.
  • Kalp damara hastalıklarını önleyici etkisi vardır.
  • İdrar söktürür.
  • Kabızlığıönler.
  • Kan şekerinin düzenler. Bu yönüyle şeker hastalığına iyi gelir.

Hünnapın besin içeriği

100 g taze hünnap meyvesindeki besin içeriğini incelemiştir. Hindistan ve Honduras’ta yapılan analizlere göre hünnapın besin değerleri;

  • nem 81.6-83.0 g,
  • protein 0.8 g,
  • yağ 0.079,
  • karbonhidrat 17.09 g,
  • kül 0.30-0.59 g,
  • kalsiyum 25.6 mg,
  •  fosfor 26.8 mg,
  • demir 0.76-1.8 mg,
  • karoten 0.021 mg,
  • tiamin 0.02-0.24 mg,
  • riboflavin 0.2-0.38 mg,
  • niasin 7-8.73 mg,
  •  sitrik asit 0.2-1.1 mg,
  • askorbik asit 65.8- 76.0,
  • florür 0.1-0.2 ppm,
  • pektin 2.2-3.4 mg olarak tespit edilmiştir.

Filipinler’de gerçekleştirilen kuru meyve analizlerine göre hünnapın besin içeriği;

  • kalori 473/1b (1.041/kg),
  • nem 68.109 g, protein 1.44 g,
  • yağ 0.21 g,
  • karbonhidrat 2.47 g,
  • şeker 21.66 g,
  •  lif 1.28 g olarak tespit edilmiştir.