Hristiyanlıkta haç sembolü

(6 oy) 5/5 711
Yorum Yaz


Haç nedir?

İki çizginin kesişiminden veya dört yönlü dört çizgiden oluşan haç, en eski evrensel sembollerden biridir. Haç motifinin kullanılması Hristiyanlıktan çok daha önceki tarihlere dayanıyordu. Eski çağlardan itibaren kullanılan sembollerden biri olan haç çeşitleri, zaman içinde gelişmiştir. Bu gelişme sonucunda, Orta Amerika’ya, batıdan ise Moğolistan’dan geçip Avrupa’nın kuzey ülkelerine, İtalya’ya ve Yunanistan’a kadar yayılmıştır.

Bu sembol, formların çeşitliliği ve anlamı açısından son derece zengin bir içeriğe sahiptir. Haç motifinin biçimlenmesine etkisi olduğu sanılan duvarcı gönyesi inşaatta duvarların düzgün ve dengeli örülmesini sağlayan bir haç olduğundan bir şey yaratıp gerçekleştirmenin olduğu kadar denge ve düzen kavramlarının da somut anlatımını sağlayan bir sembol olmuştur. Bu motif, Çin’de dünyanın efendisi sayılan imparatorun resmi amblemiydi.

Yaratılışın temelinde dört temel eleman vardır, bunlar ateş, hava, su ve topraktır. Mu Uygarlığı bu dört temel gücü, gamalı haç ile sembolize etmişlerdir. Bu tabletlerin üzerinde rastlanan bu haçlardan, kollarının dördü de aynı uzunlukta olanının dört gücün eşitliğini, uçları kıvrık gamalı haçlardan ağızları sola dönük olanların iyiliği, sağa dönüklerin ise kötülüğü simgeledikleri anlaşılmaktadır.

Aşağıda çeşitli dönemler ve farklı kültürlerde kullanılmış ve ortak özelliklere sahip olmalarına rağmen, bazen farklı anlamlar taşıyan haç çeşitleri anlatılmıştır. En eski dönemlerden beri kullanılan gamalı haç (svastika) ve antrastated haç bu kısımda daha detaylı bir şekilde anlatılmıştır.

Gamalı Haç

Gamalı Haç anlamına gelen Svastika sözcüğü Sanskritçe’den gelmektedir. MÖ. 5000 yılında bile kullanılmaktaydı. Svastika sıklıkla güneşin sembolü olarak kullanılmıştır. Alman Nazileri 2. Dünya Savaşı’nda, svastikayı, gerçek anlamı kötü olmasa bile, kötü bir sembol olarak kullanmışlardır. Bu sembol eski Hint paralarında kullanılmıştır. Japon Budizm’inde, Antik Yunan’da, Cin’de, Perslerde, İskandinavya’da ve tüm Avrupa’da görülmüstür. Ayrıca bu işaret, Yunan alfabesindeki büyük gamma (r) harfinin dört tanesinin yan yana gelmesinden de oluşur. Bu sembole birçok Hristiyan mezarlarında rastlamak mümkündür.

Gamalı hacın kolları sağa veya sola dönük olabilir, ancak sağa dönük olduğunda Buda’nın kalbinin mührünü temsil eder ve çoğu kez heykellerde Buda’nın göğsünde görülür. Çin’de bu işaret, dünyanın dört bölgesi anlamındaki yazı karakterleridir.

Bu sembol, MS. 700’den itibaren sonsuzluğu simgelemek için kullanılmıştır. Kumaşlardaki svastikalı süs motifleri sonsuzluk anlamını taşımaktadır. Bu motif, farklı dönemlerde halıcılık başta olmak üzere birçok Türk sanatında da kullanılmıştır.

Anstated Haç’ı

Mısır herografisinde Ankh hayatın sembolüdür. Ansated hacı, Mısır’lı Hristiyanlarca kullanılmaktadır. Bu haç, Mısır karşıtlıklar ikonografisinde sıkça kullanıldığı bilinen bir haçtır.

Bu haç, genel anlamıyla sonsuzlukla ilgili kavramları sembolleştirdiği saptanmıştır. Öncelikle bu haç insanı temsil etmektedir. Hemen üstüne konulmuş olan ve ona egemen olma algısı yaratan oval şekil, öncelikle güneşi, göğü ve dünyayı temsil ederek makro kozmos’un, insan demek olan mikro kozmosa olan üstünlüğünü göstermektedir. Hacın üstündeki daire aslında, ne başı ne de sonu belli olmayan özgün bir şekil olup, mükemmeliyetciliğin simgesi olmayı, sürdürmektedir. Bu kompozisyonda ise sonsuzlukla olan ilgisi nedeniyle, ruhu temsil ettiği, sanılmaktadır, çünkü ruh, tanrıların ruhani varlıklarından oluşmuş ve yegane özelliği onlar gibi kalıcı olmasıdır [50].

Diğer Haç Çeşitleri

Haçlar, doğdukları kültür ve inançtan izler taşımaları sonucunda içerdikleri anlam ve biçim bakımından bazı farklılıklar gösterse de, genelde ortak özelliklere sahiptir. En önemli haç türlerinden biri olan Hristiyanlık hacı, Hristiyanlık’ta dini semboller başlığı altında değerlendirilmiştir. Diğer haç çeşitleri ise aşağıdaki çizelgede kısaca anlatılmıştır.(sadaf dianat-ylt)

haçlar

haçlar 2

loading...
loading...