Hayat ağacı nedir?

(16 oy) 5/5 10889
1 Yorum


Hayat ağacı ne anlama gelir?

Hayat ağacı diğer bir deyişle yaşam ağacı motifi, birçok kültürde karşımıza çıkmakla beraber hemen her kültürde farklı adlarla anılmaktadır. Hayat ağacı, Türkçe’de; Kozmik ağaç, yaşam ağacı, dünya ağacı, cennet ağacı, kutsal ağaç, bilgi ağacı, direk, kazık ve sütun olarak adlandırılmakla birlikte, İngilizce’de; Tree of life, tree of heaven, life tree ve tree of the knowledge of good and evil, Fransızca’da; Arbre de vie ve Almanca’da; Lebensbaum olarak bilinmektedir.”

“Orhan Hançerlioğlu’nun “İnanç Sözlüğü”ne göre “Hayat Ağacı” evrensel canlılığı simgeleyen mitolojik bir ağaçtır. Bu ağaç, en ilkelinden en gelişmişine kadar birçok inançlarda tasarımlanmıştır. ”

hayat-agaci

Hayat ağacının sembolik önemi

İnsanoğlunun yaşamında oldukça önemli bir yere sahip olan yaşam ağacı, duygu ve düşüncelerin anlatımında bir ifade aracı olarak birçok sembolik anlamlar içermektedir. Belirti ve işaret anlamlarına gelen sembolizm, konumuz açısından çok önemli olmakla beraber, hayat ağacı kavramına ve inancına ışık tutmaktadır. İnsanlar yaşamı boyunca bir şeylere inanma ve tutunma içgüdüsüyle bazı sembolik motiflerin doğmasını sağlamışlardır. Şekillere ya da motiflere yüklenen bazı sembolik anlamlar, zamana, kültürlere ve coğrafyaya bağlı olarak değişmektedir. Ağacın insan üzerindeki yarattığı izlenimler çoğu kültürde ortak özelliklere sahip olmakla beraber ağaç; bereket, yaratılış ve türeyiş, yaşam ve ölüm gibi kavramları simgelemektedir. İnanç dünyasının eseri olan hayat ağacı, bitmek bilmeyen verimliliği ve mevsimsel değişimleriyle bolluğun, bereketin ve yaşam döngüsünün sembolü olmuştur.

Tarih öncesi çağlardan bu yana pek çok sembolik anlamlar taşıyan hayat ağacının mitolojik ve dinsel bir çerçeve içerisinde ele alınması gerekmektedir. Birçok kültürün mitolojilerine ve dinlerine konu olan yaşam ağacı, insanoğluna sağladığı faydalardan dolayı kutsal bir nesne olarak kabul edilmiştir. Mitolojilerde sıkça karşımıza çıkan ağaca dönüşme efsaneleri, ağaçların kutsallığını ve önemini kanıtlar niteliktedir. Ağaçlara yüklenen bu kutsallık inancının altında, onların ruhların barınağı olması inancı da yatmaktadır. Eski çağ insanlarınca büyük saygı gören ağacın temelinde aslında orman kültü yer almaktadır. İnsanlar ormanlara ve ağaçlara saygı ve korku ile yaklaşmışlar ve çoğu kez onlara kurbanlar sunmuşlardır. Ağaçlara zarar verilmesi durumunda, bunun uğursuzluk getireceğine inanılmış ve bundan dolayı ağaç kesmek günah sayılmıştır.

hayat-agaci-1

Hayat ağacı ve kutsal kitaplar

Kutsal kitaplarda sıkça adı geçen hayat ağacı, cennet ağacı veya bilgi ağacı olarak adlandırılmaktadır. Çoğu zaman cennet kavramıyla birlikte adı geçen hayat ağacının cennette var olduğuna inanılmaktadır. Hayat ağacı kavramının kökenleri ilk insan Adem ve Havva’ya kadar gitmekte ve burada karşımıza Bilgi Ağacı olarak çıkmaktadır. Yılan tarafından kandırılan Adem ile Havva, yasak meyveden tatmışlar ve böylelikle iyilik ve kötülülüğün bilgisine ulaşmışlardır. Hz. İsa’nın çarmıha gerildiği haçın hayat ağacının odunundan yapıldığına inanılmakta ve Hıristiyan alemi tarafından kutsal sayılmaktadır. Cennette var olduğuna inanılan bir başka ağaç ise, İslamiyet’teki Tuba ağacıdır. Bütün kutsal kitaplarda adı geçen bu ağaçlara baktığımızda hepsinin meyve verdiğini görmekteyiz. Onlara yüklenen kutsallığın özünde, daha önce de belirttiğimiz gibi, insanlara sağladığı sayısız faydalar yer almaktadır. İncir, zeytin, hurma ve nar ağaçları meyvelerinin şifa verici özellikleri, kutsal kitaplarda yerini almış ve bu ağaçlar hayat ağacı olarak kabul edilmiştir.

hayat-agaci-2

Hayat ağacının ayırt edici özelliği

Elbette bütün ağaçlar hayat ağacı kapsamına girmez. Kozmik ağaç yada hayat ağacı olarak tanımlanan ağaçların belirli özellikleri olması gerekmekte ve ancak bazı ağaçlar bu kategoriye dahil olabilmektedir. Hayat ağacının en önemli özelliği, dünyanın merkezinde yer almasıdır. Köklerinin yer altı dünyasına, dallarının ise göğün en yüksek katına, yani Tanrının mekanına ulaşması, gövdesi ve gölgesinin büyükçe ve geniş olması, yapraklarını dökmemesi ya da yaz kış canlı kalması gibi özellikleri saymak mümkündür. Ağaçların kışın dökülen, yazın ise yeşeren yaprakları insanlar tarafından kutsal kabul edilmiş ve ağaç bir kült nesnesi haline dönüşmüştür. Her mevsim yeşil olan ağaçlar, ölümsüzlüğü, kutsallığı ve tanrısallığı sembolize etmektedir. Ağaç, bu ikili doğasıyla insanların ilgisini çekmiş ve kutsal bir varlık olarak günümüze kadar gelmeyi başarmıştır. Üç kozmik alanı (yer altı, yeryüzü ve gökyüzü) birbirine bağlayan kozmik ağaç, Şamanizm’e göre bazen merdiven, bazen de direkle temsil edilmekte ve ayin sırasında bu ağaç büyüsel olarak gökyüzüne uzanmaktadır. Kozmik ağaç, çoğu zaman dalları aşağıda, kökleri yukarda yani ters dönmüş olarak da tasvir edilmiştir. Birbirine zıt eylemleri simgeleyen ters dönmüş ağacın aşağıya uzanan dalları, yok oluş ve ölümü, yukarıda olan kökleri ise, yaşam enerjisi ve dirilişi temsil etmektedir.

Hayat ağacını destekleyen motifler

Hayat ağacı denildiği zaman onu destekleyen motiflerden de bahsetmemiz gerekir. Çoğu zaman hayat ağacının dallarında kuşlar, tepesinde kartal, dibinde ejderha ve dallarına uzanarak beslenen keçi ve geyik figürleri bulunmaktadır. Hayat ağacını destekleyen motifler çeşitli olmakla beraber bunlar; gerçekçi veya mitolojik hayvanlar, insan – ana tanrıça figürleri, bitki, sırık ve su motifleridir. Koruyucu bir unsur olarak kartal, çoğu zaman hayat ağacının tepesinde betimlenmiştir. Gücün ve kudretin sembolü olan efsanevi yaratık ejder figürü de ağaç ile birlikte betimlenen motifler arasındadır. Sevgili burclar.net okurları Hayat ağacı çoğu zaman Orta Asya inançlarında karşımıza sırık, ağaç direk yada merdiven olarak çıkmakta ve ayin sırasında Şaman, bu sırık sayesinde gökyüzüne ve tanrı katına ulaşmaktadır. Hayat ağacının dibinde genellikle bir pınar yada kuyu bulunmakta ve bu kuyudan su içen kişinin de bilgeliğe yada ölümsüzlüğe ulaşacağına inanılmaktadır. Ağaç ile özdeşleştirilen bir diğer önemli figür ise ana tanrıça figürü olmakla beraber, ana tanrıçanın doğurganlığı ile ağacın meyve vermesi ilişkilendirilmektedir. (Evrim Kılıç-ylt)

loading...
loading...