Daire sembolünün anlamı

(0 oy) 0/5 21
Yorum Yaz


En güçlü ve evrensel simgelerden biri ve en kutsal sayılanı dairedir. Şekil olarak güneş ve ayı temsil eder, soyut anlam olarak sınır, bütünlük ve topluluk gibi fikirleri ifade eder. En eski uygarlıklardan beri daire, her şeyin kaynağı olan Yüce Tanrı’yı sembolize etmektedir. Bundan dolayı, tapınaklar ve şehirler daire biçiminde inşa edilmişlerdir. Dolayısıyla daire sembolünün anlamı çok değişik durumları aklımıza getirebilir.

Dairenin Anlamı

Dairenin en önemli özelliği güneşe benzemesidir. Güneş ise, evrenin oluşumu ve doğa üzerindeki hayranlık uyandıran rolü ve etkinliği nedeniyle, en güçlü tanrı olarak tapınılan bir gök cismidir. Nitekim Eski Mısır’da, Ra’nın olduğu gibi, diğer ilkel dinlerin en büyük tanrıları güneşti, Japon İmparatorlarına bugün bile, “Güneşin Oğlu” denilmektedir. M.L. Franz daireyi (ya da küreyi) bütünlüğün ya da kendinin (self) simgesi olarak açıklıyor. Daire motifi ortaya çıktığı her yerde, eski güneş inançlarında ya da çağdaş dinsel görüntülerde, mit ya da düşlerde, meditasyon resimlerinde ya da modern kentlerin planlarında, daima yaşamın bir yönüne, temelindeki bütünlüğe işaret eder.

Daire, Antik çağlardan bu yana, başı ve sonu belli olmayan özelliği ve dairesel hareketlerde gözlenen sürekli bir akışı sağladığından, bir zaman sembolüdür. MÖ. 2800’lerde Mısır’da yaşayanlar, dairenin ya da halka şeklindeki çizimlerin başlangıç ve bitiş noktalarının olmaması nedeniyle sonsuzluğu temsil ettiklerine inanıyordu.

Bu bakımdan yüzüğün de evliliğin sonsuza dek süreceğini simgelediğine inanılmaktaydı.

Bazı Kızılderili kabilelerinde ise daire, büyük ruhun kozmik görüntüsüdür çünkü yerdeki bir gözlemciye göre ay, güneş ve yıldızların yörüngeleriyle doğada büyüyen her şey daima bir daire çizmektedir.

Halka, Çin geleneklerinde kalıcılık ve bozulmamanın bir göstergesi olmuştur. “Semboller Ansiklopedisi” adlı eserinde şu bilgiyi vermektedir: Maya dilinde dairenin adı aynı zamanda “yasaları koyan ilahi irade” anlamına gelir ve ilginçtir ki bu sözcük telaffuzu “Ol” kelamına benzeyen “Uol” sözcüğüdür.

Genellikle eski uygarlıkların, Uzak Doğu ve Selçuklu süsleme sanatında rastladığımız, kuyruğunu ısıran yılan/ejder motifi, sonsuza dek süren devridaim imajını yansıtmaktadır.

Mevlevi dervişlerin sema yaparken izledikleri yol da evrendeki sonsuz dönüşler gibidir. Dairenin sonsuzluğu sembolize edişi, Mevlevilik’te dairesel danslarla ifade edilir.

Günümüzde ise, Birleşmiş Milletler teşkilatının ve olimpiyat oyunlarının bazı bayrak ve sembollerindeki dairelerin iç içe gösterilmesinde, tüm insanların el ele, kardeşçe yaşamaları dileği anlatılmak istenir.

Dairenin İçindeki Karenin Anlamı

Daire, Çin’de ve Babil’deki kimi sembollerde kare ile birlikte kullanılır ve bu sembolizmlerde kare yeri, daire göğü simgeler. Kimi sembollerde ise ruh ve ruhsal alem daireyle, madde ve maddi alem kareyle simgelenir. Çinlilerin eski madeni parasında daire ve kare ile yeryüzü ve gökyüzü birliği temsil edilmektedir. Dörtgenin hiyerogliflerdeki anlamı da bütünlüktür. Buna benzer şekildeki anlamı Budizmde de görmek mümkündür: Budist inanışın kare ve daire ilişkisi tüm diyalektik sorunsalı özetler niteliktedir. Yaşamın somut kısmı, yani insan ve onun hayat gerçeği bir kareyle sembolize edilmiştir. Bunun yanı sıra onun etrafında, onu çevreleyen bir bilinmez, soyut bir oluşum, sonsuz evren ve sonsuzluk mevcuttur. Salt bu sembol üzerinden bile Budist felsefe anlatılarak sonsuz uzantıları duyumsanabilir.

Cami ve kilise gibi dini ibadethanelerde, daire/kubbenin kare yapı üzerine inşa edilmesi ibadet edenlerin kendilerini gök kubbenin altında huzur ve güvende hissetmesini sağlamaktadır. İslam dininde hacı adaylarının küp biçimindeki Kabe’nin çevresindeki dönüşleri (tavaf) de sayısız daireler oluşturur.

Sembolizmde kare dünyayı, daire sonsuzluğu belirttiği gibi, kubbe de göğü (gök kubbe) belirtmektedir. Daire içine sığdırılmış karede gözle görünenin, kendisini her yönden çeviren sonsuzluk içindeki yerini ve anlamını bulmaya yönelik özlemi ifade etmektedir.

Dairenin İçindeki Noktanın anlamı

Daire, sonsuzluğun işaretidir. Nokta ise, zamanın o ana yoğunlaşmasıdır. İki sembolün birleşimi, sonsuzluğun içinde, makro kozmos ile mikro kozmosun birlikteliğini simgeler. Güneşin sembolü de, daire içindeki noktadır. Masonlukta da, ortasında nokta olan daire, ritüellerde yerini almıştır.

Noktalı daire birin ikiyi yaratmasının da sembolüdür. “Dairenin içindeki noktayı operatif Masonlar, aletlerinin doğruluğunu kontrol etmek için kullanırlardı. Karenin mükemmelliğini ölçmek için daire ve noktanın nasıl kullanılacağı bilgisi ise sadece Üstad Masondaydı.

Spekülatif Masonlar, operatif Masonların “Dairenin içindeki nokta”yı, katedraller ve şehir binaları inşa ederken, işlerini ve niyetlerini test etmek, kendilerinin ise ruhani mabetler inşa etmek için kullandıklarını söylerler.