Budizmde semboller

(6 oy) 4/5 3386
Yorum Yaz


Budizm’in doğum yeri Kuzey Hindistan, Himalayaların eteklerinde, kurucusu Siddhartha Gautama’nın (MÖ. y. 566- y.483) yaşamıyla ilişkilendirilen yerdedir. Budizm sembolik dininin bir bölümünü, Güney Asya’nın diğer yerleşik dinleriyle, özellikle de Hinduizm’le paylaşır. Budist rahiplerin MS. 1. yüzyılda başlayan misyonerlik faaliyetleri sayesinde inanç Kuzey’de, Himalayalar, Tibet, Çin ve nihayet Japonya’ya; Güney’de ise Seylan, Güney Asya ve Malay takımadalarına kadar taşınmıştır. Budizm bu birbirinden farklı kültürlerde kök salarken, bölgesel düşünce okullarına paralel olarak yerel bazı stil ve semboller geliştirilmiştir. Ancak, dinin temel ikonografisine Budist dünyanın dört bir yanında rastlanır.

İlk başta Buda temsillerinin üretilmesi teşvik edilmiyordu. Bunun sonucunda onun yaşamına ve öğretilerine işaret eden çeşitli semboller kullanılmaya başlandı. Sembollerin çoğunun kökleri Hindu ikonografisine uzanıyordu.

Yaşam Çarkı

Çark temel Budist motiflerinden biridir ve sonsuzluğu, varlığın devamını, “samsara’yı yani doğum, yaşam ve ölüm döngüsünü temsil eder. Bu döngü ancak aydınlanma ile kırılabilir. Çarkın sekiz çomağı Budizm’in temel ilkelerini, Sekiz Aşamalı Asil Yolu simgeler. Çark çeşitli şekillere bürünebilir ve ona farklı semboller eşlik edebilir.

Mandala

Mandala, Sanskritçe’deki “çember” sözünden gelir ama aynı zamanda “bağlantı” ya da “tamamlanma” anlamını da taşıyarak bu dini çizimleri Budizm’in çark kavramıyla ilişkilendirir. Mandalaların incelikli sembolizmi, meditasyona yardımcı olur ve kutsal bir alan yaratır. Mandalaların merkezinde genellikle Buda ya da Buda’ya ait lotus gibi bir sembol yer alır, merkezin etrafıysa dünyayı ve aydınlanmaya giden yolları temsil eden çemberler içindeki kareler kuşatır. Mandala çizmek manastır eğiminin ve aydınlanmanın bir parçasıdır ve yüzlerce saat sürer. Çoğu zaman renklendirilmiş kum ya da değerli taşların tozuyla üretilir.

Mandalada kullanılan renkler semboliktir. Her renk dört ana yönlerden biri, dört temel elementten biri ve Buda’lardan birini temsil etmektedir. Örneğin, yeşil rengi, kuzeyde, hava ve Amoghasiddhi’yi temsil edip kıskançlığı yaratıcılığa dönüştürür. Sarı rengi, güneyde, yer, Ratnasambhava; gururu feragate dönüştürür. Doğudaki mavi renginde, su, Akshobya; öfkeyi bilgelik ve barışa dönüştürür. Kırmızı rengi ise, batıdadır ve ateş ve Amithaba’yı simgeleyerek bağlılığı idraka dönüştürür. Merkezdeki beyaz ise, eter, Vairocana, cehaleti bilgeliğe dönüştürür.

Lotus

Lotus, Budistler için Buda’nın ta kendini ya da dört elementi simgeler:, Kökler toprağı, sap suyu, yapraklar havayı ve çiçek ateşi. Lotus ayrıca ruhun çamurdan- materyalizmden, suya- deneyime, ışığa- aydınlanmaya doğru gelişimini de temsil eder. Sekiz aşamalı yola karşılık gelen sekiz yapraktan, Yüce Varlığın karşılığı olan 1000 ya da 10000 yaprağa dek uzanan yaprak sayısı ve renkler de önemlidir. (sadaf dianat-ylt)