Aşure nedir? Aşure günü ne zaman?

(0 oy) 0/5 53
Yorum Yaz


Hepimizin sevdiği geleneksel tatlımız olan aşure aslında inanç anlamında da büyük anlamlar taşımaktadır. Her yıl Muharrem ayının 10. gününe denek gelen aşure günü için Müslüman dünyada aşureler hazırlanır ve dağıtılır. Bu yazımız bu tatlımızla ilgili olacak. Aşure nedir? Aşure günü ne zaman? Yazımızı beğeninize sunuyoruz.

Aşurenin Kelime Anlamı

‘’Aşure kelimesi Arapça kaynaklarda tam olarak Âşûrâ şeklinde geçmektedir. Bu kelimenin on sayısı ile ilgili olan “aşr” ve “âşir” veya develerin güdülmesiyle ilgili “ışr” kökünden türemiş Arapça bir kelime olduğunu kabul edenler olduğu gibi bu dilde “faula” vezninin bulunmadığını ileri sürerek, kelimenin İbranice’den geldiğini söyleyenler de vardır. Ancak yaygın olan görüş kelimenin Arapça asıllı olduğudur.” Kelime, Türkçe’mizde ise “aşure” olarak ifade edilmektedir. Aşure gününde pek çok tarihsel olay gerçekleşmiş ve bundan dolayı farklı din ve mezheplerin önem verdiği muharremin onuncu gününe verilen bu ismin, İslam’dan önceki dönemlerde bu adla kullanılıp kullanılmadığı konusunda bir fikir birliğine varılamadığı görülmektedir.

Yahudilikte ve Hristiyanlıkta Aşure Kavramı

Aşure sadece İslam toplumlarına özgü bir gelenek değildir. Theofania (İsa’nın vaftizi yortusu) öncesi ve Paskalya öncesi oruç sırasında evlerde aşure pişirilmiştir. Aşure yılbaşından artan kuruyemiş, buğday ve baklagillerle yapılmıştır. Yahudilerde bugün “Yom Kipur Katan” olarak ifade edilmiştir. Bugün Yahudi takviminin en kutsal günüdür. Nedamet, pişmanlık, dua, kişinin vicdanıyla ve Tanrı ile hesaplaşarak yargılanma ve sonra da kendini yenileyerek temize çıktığı Teşuva’ya ulaştığı gündür. Yahudi inancında bugünün kutsallığı İslam toplumlarının aksine herhangi bir olaya dayandırılmamaktadır.

Aşure günü ne zamandır?

Aşure günü hicri takvimdeki ilk ay olan Muharrem ayının 10. Gününe denk gelmektedir. Bu nedenle 2019 yılı aşure günü 9 Eylül Pazartesi gününe denk düşmektedir.

Aşure Günü  Gerçekleştiğine İnanılan Olaylar

Aşure günü;

  • Musa ve İsrailoğulları’nın Firavun’un işkencesinden kurtulduğu,
  • Adem’in tövbesinin kabul edildiği,
  • Nuh (as)’un gemisinin Cudi Dağı tepesine oturduğu ve inananların kurtulduğu, bu sebeple şükür orucunun tutulduğu
  • Yunus’un balığın karnından kurtulduğu gün,
  • Musa ve Hz. İsa’nın doğdukları gün,
  • Süleyman’a mülkün verildiği gün,
  • Arapların atası Hz. İbrahim’in doğduğu gün gibi yakıştırmalar da bulunmaktadır.”

Yine bazı yazılı kaynaklara göre Aşure günü – Hicretin 61. yılında 10 Muharrem günü –  Hz. Muhammed’in torunu Hz. Hüseyin, Muaviye’nin oğlu Yezid’in emriyle Kerbelâ’da, Kûfe ve Şam ehlinin oluşturduğu büyük bir ordu tarafından yanındakilerle beraber şehit edilmiştir. Bu yaşanan olayı unutmayan ve her yıl bu yası tazeleyerek çekilen acıları hissetmeye çalışarak Ehl-i Beyt taraftarları o günü bir yas ve matem günü olarak anmaktadırlar. Âdem Peygamber’in o gün yaratıldığı, yerlerin, göklerin, Cebrail’in, meleklerin o gün halk edildiği, İsmail Peygamber’in o gün kurban edilmekten kurtulduğu, Nuh Peygamber’in o gün tufandan kurtulduğu, Yusuf’un o gün zindandan çıktığı, Yakub’un gözlerinin o gün açıldığı gibi birçok rivayet vardır.

Aşurenin İçerisine Konan Malzemeler

Aşurenin içine konan malzemelerde Sünni ve Alevi geleneğinde farklılıklar göstermektedir. Sünni geleneğinde aşure günüyle beraber ondan bir önceki ve bir sonra ki gün oruç tutmak sünnet iken, Alevi geleneğinde ise 12 veya 15 gün oruç tutulur. Alevi geleneğinde aşurenin içine en az oruç tutulan gün sayısı kadar malzeme konmaya özen gösterilir. Sünni geleneğinde ise oruç tutulan gün sayısından bağımsız malzeme konulur.

Aşurenin içine konan malzemelerin miktarı ve cinsi geçmişten günümüze bazı farklılıklar arz etmişse de tüm aşure tariflerinde birincil ana malzeme buğdaydır. Nohut ve kuru fasulye ikincil ana malzemedir. Bunların dışında mısır, yeşil mercimek, az pişmiş pirinç, çiğ bulgur katılabilmektedir. Aşurede meyve olarak ayva, elma, baharat ve çerez olarak ise ceviz, çörekotu, badem, fındık, fıstık, fesleğen, karabiber, karanfil, kuru incir, kuru kayısı, kuru üzüm, tarçın, zemzem suyu ve şerbet kullanılmıştır.

Aşurenin İnsan Sağlığına Faydaları

Aşure bakliyat, kuruyemiş, kuru ve taze meyve içerdiği için besleyici özelliği yüksektir. Aşurenin süslenmesinde kullanılan gıda ürünlerinin sağlık açısından faydalı özellik taşıdığı görülmektedir. Aşure protein, karbonhidrat, önemli yağ asitleri, demir, çinko, fosfor, kalsiyum gibi mineraller ile B, C ve A vitaminlerince zengin bir içeriğe sahiptir. Vitamin ve enerji bakımından aşure çok sağlıklı ve besleyicidir. Özellikle aşure yiyen çocuklar, vücut dirençleri artacağı için kolayca hasta olmazlar. Aynı zamanda sürekli hareket halinde olan ve enerjiye ihtiyaç duyan çocuklar için aşure, iyi bir enerji kaynağıdır.(Mehmet Saçıkaralı-YLT)