Antik çağdan günümüze Zeytinyağı tarihçesi ve tarihi

(0 oy) 0/5 8
Yorum Yaz


Zeytinyağı ve zeytinyağı kültürü her geçen gün hayatımıza daha çok giren bir unsur olarak karşımıza çıkıyor. Anavatanı Anadolu ve çevresi olan bu sağlıklı gıdanın nasıl ortaya çıktığı ve günümüze geldiğine ilişkin bir haber yapmak istedik. Antik çağdan günümüze Zeytinyağı tarihçesi ve tarihi  konulu yazımız sizlere zeytinyağı tarihçesi ve özellikleri hakkında birtakım bilgiler sunacak.(Mert İskenderoğlu-YLT)

Zeytinyağının ortaya çıkışı

Ege denizi’ndeki Santorini adasında gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalarda, 39 bin yıllık yabani zeytin yaprağı fosilleri, Kuzey Afrika’daki Sahra Bölgesi’nde gerçekleştirilen arkeolojik araştırmalarda ise Milattan Önce 12 bin yılına ait zeytin ağacı verileri bulgularına rastlanmıştır. Suriye sınırları içerisinde, zeytin meyvesinin tarımsal anlamda ilk kontrollü kullanımına ilişkin tarihi M.Ö. 6000 yılına dayanan tarihi bilgilere rastlanmıştır. 2004 yılında, İsrail’in kuzeyindeki En Zippori bölgesindeki anayol çalışmaları esnasında bulunan M.Ö. 5800’lerden kalma kil çanaklardan ise zeytinyağı tortusu olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu sayesinde 6 ila 8 bin yıl öncesine uzandığı düşünülen ilk zeytinyağı üretiminin tarihi de kesinlik kazandı.

Zeytinyağının Dünyaya Yayılması

Zeytinyağının tarihçesinde tarım devrimi ve deniz ticaretinin gelişmesi ile birlikte zeytin ağacı ve zeytinyağı Dünya’ya yayılmıştır. Fenikeliler Ege Adalarına ve Yunanistan’a öncelikle zeytinyağını daha sonra da zeytin ağacını götürmüşlerdir. Daha sonra buradan sırası ile İtalya, Gal eyaletleri ve İspanya’ya çeşitli vesile ve vasıtalarla yapılan zeytin ağacı; bugün Kanarya Adaları dahil hemen hemen bütün Akdeniz ve Marmara Denizi ile Karadeniz’in güneydoğu sahil bölgelerinde yetişmektedir.

Bir Sümer kent devleti Olan Mari belgelerinde Tarihi Mari belgelerinde, Halep şehrinden yapılan zeytinyağı ihracatı detaylı biçimde anlatılmaktadır. Bu belgelerde o dönemde (M.Ö. 3000) zeytinyağı fiyatının şarap fiyatından beş kat, susam ve keten tohumu yağından ise iki buçuk kat daha pahalı olduğu belirtilmiştir.

Taş Baskı Zeytinyağı Üretimi

Zeytinyağı tarihçesi içerisinde en eski zeytinyağı üretim yöntemi, önce zeytinleri ayakla ezmek sonra da sıcak su ile yağını toplamaktır. İnsanoğlu daha sonra zeytinleri iki silindirik taş arasında ezerek, taş baskı zeytinyağı yöntemini keşfetmiştir. Taş baskı tekniği günümüzdeki butik zeytinyağı markalarınca hala kullanılmaktadır.

Zeytinyağlı yemek kültürü

Zeytinyağlı yemek kültüründe Anadolu, coğrafya olarak hep vardır; ama ön planda görünen Ege’nin karşı yakasıdır. Bunun sebebi, Homeros’un Batı Medeniyeti’ndeki tartışmasız ağırlığından ötürü zeytinyağı kültürünün merkezine sürekli olarak Antik Yunan’ın yerleştirilmesidir. Helen Medeniyeti’nin sadece Ege’nin karşı kıyısını değil Anadolu coğrafyasını da kapsadığı unutulur. Milet’in, Efes’in, Foça’nın, Klazomenai’nin (Urla), Erythrai’nin, Assos’un Anadolu’da olduğu ihmal edilir.

Antik Yunan ve Zeytinyağlı Yemek Kültürü

Zeytinyağlı yemek kültürü Osmanlıdan önce bilhassa Eski Roma ve Yunan dönemlerinde ön plana çıkmaktadır. Yunanlıların zeytinyağlı yemekleri öyle meşhurdur ki zeytin ve zeytin ağacının önemi oldukça önemlidir. Yunanlılara göre zeytin ağacının ağacının altında doğmuş olmak kutsal bir aileden gelmiş olmanın göstergesi olarak sayılmaktadır.

Romalılar ve Zeytinyağlı Yemek Kültürü

Zeytinyağlı yemek kültürü Romalılarda baharatlarla birlikte ön plana çıkmaktadır. Romalılar silphium adlı bir bitkiyi zeytinyağıyla birlikte kullanarak farklı şekillerde yemekler üretmişlerdir. Hatta Silphium adlı bitkiyi döneminin sikkeleri üzerine tasvirlemişler ve kentin sembolü durumuna getirmişlerdir.

Türkler ve Zeytinyağlı Yemek Kültürü

Türkler, Anadolu’yu Doğu Roma İmparatorluğundan devralırken, Romalıların zeytinyağı kültürünü korumuşlar ve zenginleştirmişlerdir. Osmanlı mutfağında zeytinyağlı yemeklerin çok özel bir yeri olmaktadır. Zeytinyağla yapılan yemekler şehirden köylere kadar yaygınlaşmıştır. Osmanlı mutfağı bugünkü zeytinyağlı yemek kültürünün de temelini oluşturmaktadır.