Akdeniz mutfağı yemekleri ve özellikleri

(0 oy) 0/5 706
1 Yorum


Akdeniz mutfağı yemekleri ve özellikleri dediğimizde ülkemiz açısından aslında iki bölgemiz akla gelmektedir. Bunlar Akdeniz bölgesi ve Ege bölgesidir. Bu yazımız işte Akdeniz mutfağını bu iki bölge üzerinden size aktarıyor. Burclar.net olarak seveceğinizi düşünüyoruz.

Akdeniz bölgesi mutfağına genel bakış

Akdeniz bölgesi mutfağını 8 il oluşturmaktadır. Bu iller Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta, Mersin (İçel), Kahramanmaraş ve Osmaniye’den oluşmaktadır. Geçmişte, İskenderun Körfezi’ne yaklaşan gemileri ilk olarak narenciye kokusu karşılamış olsa da günümüzde narenciyenin saltanatı iç kesimlerde devam etmektedir. Yüz ölçümü büyüklüğü bakımından 4. sırada bulunmaktadır. Ülkenin güneyinde yer alan bölgede ortalama sıcaklıklar yüksek olmasından dolayı, turizm sezonunu erken açılmaktadır. Bölge kendi içinde Antalya ve Adana bölgesi olarak 2’ye ayrılmaktadır. Doğu ve Batı diye de ayırabileceğimiz bölge mutfağının doğusuna doğru ilerledikçe yemeklerin ”süsü” artmaktadır. Salça, acı, şeker, limon ve baharat kullanımı da artmaktadır. Bölgenin doğusunda Yörük ve Arap kültürünün bir harmanını görebilmek mümkündür. Geleneksel Akdeniz mutfağında, ilk sırada tahıl (özellikle buğday), sebze-meyveler, zeytinyağı, su ürünleri, süt ürünleri, baharat ve şarap bulunmaktadır. Tahıl ürünlerinden bulgur, yarma, kuskus, firik gibi buğday ürünlerinin kullanımı yaygındır.

Akdeniz mutfağı hayvansal mutfak ürünleri;

Kahramanmaraş dondurması, künefe peyniri, sürk-çökelek, lahoz (lagos), Mersin balığı, iskorpit (sokan balık), orfoz, çizgili mercan (mırmır), kalamar

Akdeniz mutfağı bitkisel mutfak ürünleri;

Kahramanmaraş kırmızıbiberi, Anamur muzu, Finike portakalı, Osmaniye yerfıstığından oluşmaktadır.

Akdeniz Bölgesi mutfağının lezzet sırları;

Biber salçası, susam, tahin, yerfıstığı, zeytinyağı, haşhaş, tuzlu yoğurt, çökelek ve sürk, boynuz (harnup-keçiboynuzu), kaymak yağı, kesmik, zahter, göleğez (kolakas) ve molehiya (mühliye) gibi lezzetleri içermektedir. Bölgede Türkiye’nin gül bahçesi olan ve gül yağı üretiminde öncü olan illerinden Isparta’da bulunmaktadır.

Akdeniz mutfağı tescilli coğrafi ürünleri

  • Adana; Adana Kebabı,
  • Mersin; Anamur
  • Muzu, Mersin Cezeryesi, Mut Kayısısı (Yaş Sofralık), Tarsus Beyazı Üzüm Topacık, Tarsus Şalgamı, Tarsus Yayla Bandırması,
  • Kahramanmaraş; Maraş Biberi, Maraş Tarhanası, Maraş Dondurması, Andırın Tirşiği, Çağlayancerit Cevizi,
  • Hatay; Antakya Künefesi,
  • Antalya; Finike Portakalı,
  • Burdur; Burdur Ceviz Ezmesi, Burdur Şiş Köftesi,
  • Osmaniye; Yer Fıstığından oluşmaktadır.

 

Ege bölgesi mutfağına genel bakış

Ege bölgesi 8 ilden oluşmaktadır. Bu iller İzmir, Manisa, Aydın, Denizli, Muğla, Uşak, Kütahya ve Afyonkarahisar’dan oluşmaktadır. Bölge ülkenin en uzun kıyı şeridine sahip olmakla birlikte birçok eski uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Marmara bölgesinden sonra nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölgedir.

Bölge geçmişte birçok ticaret limanına ve binlerce yıl boyunca medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Bölge, Fenikeliler, Mısırlılar, Atinalılar, Makedonlar, Romalılar, Venedikliler, Hristiyan Şövalyeler, Araplar ve Türklere kadar farklı toplumları barındırmıştır.

Bölgede balık kültürü geniş yer tutmaktadır. Kefal, barbunya, kalkan, lüfer, çipura, levrek, iskorpit, kalamar, karides ve midye tava gibi ürünler çok tüketilen ürünlerin başında gelmektedir.

Deniz börülcesi, ısırgan, hindibağ, şevket-i bostan, arapsaçı, ebe gümeci, cibez, sarmaşık, istifno, gelicik, kenger, su teresi, marata, tarla çakısı ve tarla çivisi gibi otlar bolca kullanılmaktadır. Türkiye’nin genelinde olduğu gibi Ege bölgesinde Kuzu ve Koyun etinden yapılan yemekler geniş yer almaktadır. Bölge mutfağına bakıldığı zamanda hayvansal ürünlerin geniş yer tuttuğu görülmektedir. İç Ege bölgesi ile kıyı Ege bölgesi arasında çok büyük farklılıklar olmasa da biraz farklılık bulunmaktadır. Kıyı Ege bölgesine kıyasla, iç Ege bölgesinde tarhana, bulgur, hamur işleri ve eriştenin oldukça geniş yer tuttuğu görülmektedir.

Bölgenin bilinen yemeklerinden bazıları şunlardır:

  • İzmir; Kumru, Ayvalık Tostu, İzmir Köfte, Mücveri, Papaz Yahnisi, Gerdan Tatlısı, Sura ve Radika Salatası,
  • Afyonkarahisar; Sakala Çarpan Çorba, Ağzı Açık, Zürbiye, Ocak Bükmesi, Övme, Cızdırma, Cimcik, Palize, Cücü kadayıf ve Ekmek Kadayıfı,
  • Denizli; Çaput Aşı, Sıyırma, Alaçora, Sura, Yoğurtlu Patlıcan Gömmesi ve Gındıra Çorbası,
  • Manisa; Mesir Macunu, Otlu Pide, Kula Güveç Kapama ve Manisa Kebabı,
  • Muğla; Üzüm Köftesi, Balıklen, Döş Dolması, Ara, Dutmeç, Bestel, Ebegümeci Kavurması, Çopur ve Tertorlu Börülce bölge mutfağını oluşturmaktadır.

Ege mutfağının tescilli coğrafi ürünleri:

  • Afyonkarahisar; Afyon Kaymağı, Afyon Pastırması, Afyon Sucuğu, Çay İlçesi Vişnesi,
  • Manisa; Akhisar Domat Zeytini, Akhisar Usulu Zeytin, Kırkağaç Kavunu, Salihli Kirazı, Salihli Odun Köfte,
  • Aydın; Aydın İnciri, Aydın Kestanesi,
  • İzmir; Bergama Kozak Çam Fıstığı, Bozdağ Kestane Şekeri, Ödemiş Patatesi,
  • Muğla; Bodrum Mandarini, Milas Zeytinyağı,
  • Denizli; Denizli Leblebisi, Kale Biberi,

Ayrıca Ege İnciri, Sultani Üzümü ve Güney Ege Zeytinyağları da tescilli ürünler arasındadır.